ကျွတ်စဉ်

သူတယ်လီဖုန်းကို တင်းတင်းဆုပ်ရင်း အသက်ကို အဝရှူလိုက်တယ်။ နောက်တော့ ကောင်မလေးကို မေးလိုက်တယ်။
"အဖြေမပေးသေးဘူးလားဟင်။"
"ဒီအတိုင်း တော့ မရဘူး။"
"အဲဒါဆို ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ။"
"ဆေးစစ်ပေးရမယ်။"
ကွိုင်တော့ စားပြီ။ ကောင်မလေး ဆီက အဖြေတောင်းတာ ဆေးစစ်ပေးရမယ် ဆိုတော့ စင်ကာပူမှာ S-Pass PR လျှောက်သလိုမျိုး ဖြစ်နေပြီ။
"ကျန်းမာ သန်စွမ်းကြောင်း Full Medical Checkup လုပ်ပေးရမှာလား။"
"အဲဒီလောက် မလိုပါဘူး။ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရှိလား မရှိလားပဲ သိချင်တာပါ။"
"နောက်တော့ စစ်ပေးမယ်လေ။"
"ဟင့်အင်း။ မရဘူး။ အဲဒါ အရင် သိချင်တယ်။"
"အင်း။ အဲဒါဆိုလည်း ရတယ်။ သွားစစ်လိုက်မယ်။"

ဖုန်းချ လိုက်ပြီးတော့ သူအတော်လေး ခေါင်းစားသွားတယ်။ ဘယ့်နှယ့် လုပ်ရပါ့မလဲ။ ရန်ကုန်မှာလို အသိ ဆရာဝန် တစ်ယောက်ကို ဆေးစာရေးခိုင်းပြီး အင်ထုတာမျိုးလည်း ဒီမှာက လုပ်ဖို့မလွယ်။ သွေးမစစ် ဖြစ်တာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာနေပြီ ဆိုတော့ အခုတကယ်တမ်း အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ စစ်ဖို့ ဆိုတာက ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အနည်းနဲ့ အများတော့ လန့်စရာ ကောင်းနေတယ်။

သူ့သူငယ်ချင်း ခပ်ရှုပ်ရှုပ် တစ်ကောင်ကို စိတ်ထဲမှာ သွားသတိရမိတယ်။ သူပြောပြတဲ့ အကြောင်းကိုပါ။ ရန်ကုန်မှာ အလုပ်အတွက် မဖြစ်မနေ ဆေးစစ်ရတော့မယ် ဆိုတော့ ဒီကောင် အတော်လန့်သွားတယ်။ အလုပ်က စစ်မှ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ဆိုတာကြီး ပေါ်လာရင် အားလုံးကြားမှာ နာမည်ကြီးပြီး အကြီးအကျယ် အရှက်ကွဲမယ်။ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ကြိုသိထားရင် အလုပ်က မစစ်ခင် အသာလေး လစ်ထွက်သွားလို့ ရတယ်ပေါ့။ သူကိုယ်တိုင်ကလည်း အန္တရာယ်များတဲ့ ကိစ္စတွေ လုပ်ထားဖူးတာ ဆိုတော့ တော်တော်လေး ကျွတ်ကြဲ နေတယ်။

ဒါနဲ့ပဲ လှည်းတန်းက ဆေးခန်း တစ်ခုမှာ သူ့ဘာသာသူ သွေးသွားစစ်တယ်။ သွေးစစ်တော့လည်း နာမည် အမှန် မပေးဘူး။ ပါးစပ်ထဲတွေ့တဲ့ နာမည်တစ်ခုနဲ့ ပေးထားခဲ့တယ်။ အဖြေ သွားယူရမယ့် နေ့ကြတော့ သူသွားမယူရဲ တော့ဘူး။ အိမ်က ကောင်လေး တစ်ယောက်ကို ခေါ်သွားပြီး ငါ့သူငယ်ချင်း တစ်ယောက် ဆေးစာ သွားယူပေးစမ်းပါ ဆိုပြီး ဆေးခန်းကို သွားခိုင်းတယ်။ သူကတော့ ကားပေါ်မှာပဲ ထိုင်စောင့်နေရစ်ခဲ့တယ်။ ဟိုကောင်လေး ဆေးစာသွားယူတဲ့ ၁၀ မိနစ်လောက်က သူ့အတွက် တကယ့် စိတ်အလှုပ်ရှားစရာ အကောင်းဆုံး အချိန်ပဲ။

ကားပေါ်မှာ ထိုင်စောင့်နေရင်း ကဏှာ မငြိမ်ဘူး။ ဆေးလိပ်ကို မီးညှိ လိုက်။ ရှိုက်လိုက်။ နောက် လွှင့်ပစ်လိုက်။ နောက်တစ်လိပ် ထပ်ညှိလိုက်နဲ့ စိတ်နဲ့ လူနဲ့ မကပ်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ၁၀ မိနစ်လောက် နေတော့ ဟိုကောင်လေး ပြန်ရောက်လာတယ်။ လက်ထဲမှာ စာရွက်ကလေး ကိုင်လို့။ သူက စိတ်မရှည်သလို စာရွက်ကို ဆွဲယူတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ စာရွက်ခေါက်ကလေးကို ဖွင့်မကြည့်ရဲဘူး။ စာရွက်ကို လက်နှစ်ဖက် ကြားထဲ ထည့်ပြီး ပွတ်နေတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ သူ ဖဲဝိုင်းမှာ ဖဲပွတ်သလိုမျိုး စာရွက်ကို ပွတ်ကြည့်တယ်။ နက်ဂတစ် ဆိုတာ တွေ့ရတော့ သူ အတော်ပျော်သွားတာ ဟန်တောင် မဆောင်နိုင်ဘူး။ ကောင်လေးကတော့ ပြုံးစိစိနဲ့ ဓာတ်ပေါက်သွားပုံ ရတယ်။

အခုသူလည်း အဲဒီလို အဖြစ်မျိုး ကြုံနေပြီ။ ဘာမှ မဟုတ်တာ လုပ်မထားပေမယ့် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ စစ်ရမယ် ဆိုတော့ လန့်တာ အမှန်ပဲ။ တစ်ခါက မလေး ဆံပင်ညှပ်ဆိုင် တစ်ဆိုင်မှာ သတိမထားလိုက်မိလို့ ဓားအသစ် မလဲဘဲ ဓားအဟောင်းနဲ့ ဆံပင်ရိတ်တာ ခံလိုက်ရတာကို သွားသတိရတယ်။ လေးလုံးကိုက်နေတဲ့ သူငယ်ချင်း တစ်ယောက်နဲ့ နီးနီးနားနား အကြာကြီး နေခဲ့ဖူးတာကိုလည်း သွားသတိရတယ်။ အခုတလော ဘာမှမဟုတ်ပဲ တချိန်လုံး ဝမ်းလျှောနေတာလည်း သံသယ ဖြစ်မိတယ်။ ဖြစ်နိုင်ခြေက အတော်လေး နည်းပေမယ့် အဲဒီအချိန်တွေတုန်းကသာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ဝင်သွားရင် နားကားပြီလို့ တွေးလိုက် မိတယ်။ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ စစ်ရမယ့် ကိစ္စက တကယ့်ကို ကျွတ်စဉ်ကြီးပဲ။

အခုမှတော့လည်း မထူးတော့ပါဘူး။ ရှိနေရင်တော့ အခုမသိရလည်း နောင်တော့ သိရမှာပေါ့လို့ စိတ်ထဲမှာ တွေးလိုက်တယ်။ ပြသနာက တနင်္ဂနွေနေ့ကြီး ဖြစ်နေတယ်။ ဆေးခန်းတွေက ဒီနေ့ဆိုရင် ပိတ်တယ်။ မနက်ဖြန်မှပဲ ဆေးက စစ်လို့ရမယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း မနက်ဖြန်မှ စစ်မယ်ဆိုရင် သူဒီည အိပ်ပျော်မယ် မထင်ဘူး။ တနင်္ဂနွေနေ့ ဖွင့်တဲ့ ဆေးခန်း ရှိလိုရှိငြား အင်တာနက်ထဲ ရှာကြည့်ရင်း သူ ဆေးခန်း တစ်ခု သွားတွေ့တယ်။ အော့ချက်က ဆေးခန်း။ တနင်္ဂနွေနေ့ ည ၆ နာရီက နေ ၈ နာရီ အထိ ဖွင့်တယ်။

ဆေးစစ်တဲ့ အကြောင်းကို ဖတ်ကြည့်တော့ သွေးဖောက်စရာ မလိုဘူး။ နာမည်လည်း ပေးစရာမလိုဘူး။ မိနစ် ၂၀ အတွင်း အဖြေသိရမယ်လို့ ရေးထားတယ်။ စင်ကာပူမှာ သွေးစစ်လို့ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ပေါ်ရင် ကိုယ့်ရဲ့မှတ်တမ်းက အစိုးရဆီမှာ ဝင်သွားမယ် ဆိုတာ သိတော့ ဘယ်သူမှ မစစ်ချင်ကြဘူး။ အဲဒါကြောင့် စင်ကာပူ အစိုးရက အမည်မသိ သွေးစစ်လို့ ရတဲ့ ပရိုဂရမ် တစ်ခု လုပ်ထားပေးတယ်။ အစကတော့ ဂေလန်း နားက ဆေးခန်းတွေမှာပဲ အဲဒီလို လုပ်လို့ရတယ်။ အခုတော့ တခြားဆေးခန်းတွေမှာပါ စီစဉ်ပေးထားပြီ။ အားလုံးပေါင်း ဆေးခန်း ၇ ခု ရှိတယ်။

နာရီကိုကြည့်တော့ ငါးနာရီခွဲနေပြီ။ အခုအချိန် သွားရင် အတော်လောက်ပဲ ဆိုပြီး ဘတ်စ်ကားစီးပြီး အော့ချက်ဘက်ကို ထွက်လာခဲ့တယ်။ လမ်းမှာတော့ သူတလမ်းလုံး အတွေးနယ်ချဲ့သွားတယ်။ ငါသာ အေကိုက်ရင် ဘာဆက်လုပ်မလဲ။ အခုခေတ် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရှိနေရင် ဆေးစားပြီး မသေအောင် တားထားလို့ရတယ် ဆိုတာ သိနေပေမယ့်လည်း အိမ်ထောင်ပြု ဖို့တော့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။ အဲဒါဆိုရင် ဘာလုပ်မလဲ။ ရွာပြန်ပြီး အေးအေးဆေးဆေး ခြံစိုက်စားတာပဲ ကောင်းမလား။ ဒါမှမဟုတ် မပင်မပန်း ပုံမှန် တော်ရုံသင့်ရုံ အလုပ်တစ်ခုပဲ ရှာပြီး နေတာ ကောင်းမလား။ စဉ်းစားရင်းနဲ့ သူအခု အရေးအကြီးဆုံးလို့ ထင်နေတဲ့ အရာတွေ အားလုံး ဘာမှ အရေးမကြီးတော့တာကို သဘောပေါက်လာတယ်။ ကျန်းမာရေးဆိုတာ အားလုံးထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံးပဲ ဆိုတာ သူကောင်းကောင်း သဘောပေါက်လိုက်မိတယ်။ ဒီတစ်ခါ ဆေးစစ်လို့ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ မရှိဘူး ဆိုရင်တော့ နောက်ဆို အရေးမကြီးတာတွေ ဘာမှ မပူတော့ဘူးလို့ သူ့ဘာသာသူ သန္ဓိဌာန် ချလိုက်မိတယ်။

ဒီလိုနဲ့ အော့ချက် ရောက်လာတယ်။ ဆေးခန်းကို မြေပုံထဲ ရှာလာပေမယ့်လည်း တကယ်တမ်း ရှာတော့ မတွေ့ပြန်ဘူး။ အဲဒီနားမှာပဲ တဝဲလည်လည် ဖြစ်နေတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ ဆေးခန်းကို ရှာလို့တွေ့သွားတယ်။ ဆေးခန်းထဲ ဝင်သွားတော့ အထဲမှာ ကောင်တာ ထိုင်နေတဲ့ လူတစ်ယောက်က လွဲရင် တခြားလူနာ မတွေ့ရဘူး။ ကောင်တာမှာ "အမည်မသိ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ စစ်ဆေးခြင်း ဒီမှာ ရပြီ။" ဆိုတဲ့ ကြော်ငြာတွေ့တော့ ဒီဆေးခန်းက သူရှာနေတဲ့ ဆေးခန်းဆိုတာ သေချာသွားတယ်။

ကောင်တာက လူက သူ့ကို မော့ကြည့်တယ်။
"အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ စစ်ချင်လို့ပါ။" ဆိုတော့ သူက စာရွက်တစ်ရွက်နဲ့ ဖိုင်တွဲတစ်ခု ကို ထုတ်တယ်။ နောက်တော့ ကွန်ပြူတာထဲကို ကြည့်ပြီး အဲဒီအပေါ်မှာ နံပါတ်တစ်ခု ရေးလိုက်တယ်။
"ကျေးဇူးပြုပြီး ဒီပုံစံကလေးကို ဖြည့်ပေးပါ။ ပြီးရင် ပြောပါ။" ဆိုပြီး ပုံစံနဲ့ ဘောပင်ကို လှမ်းပေးရင်း သူ့ကို ပြန်ပြောတယ်။

ဖောင်ရဲ့ အပေါ်ဆုံးမှာ နောက်ဆုံး အန္တရာယ်များတဲ့ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုတဲ့နေ့ဆိုတာ ပါတယ်။ နောက်မေးခွန်းတွေ ကတော့ ပုံမှန် စစ်တမ်းကောက်သလို မေးခွန်းတွေပါ။ အသက်၊ ကျား/မ၊ လူမျိုး၊ နိုင်ငံသား နဲ့ ဂေးလား၊ ပုံမှန်လား၊ နှစ်ဖက်ချွန်လား ဆိုတဲ့ မေးခွန်းမျိုးတွေပါပဲ။ ဒါပေမယ့် နာမည်၊ အလုပ်အကိုင်၊ မှတ်ပုံတင်နံပါတ်စတဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေ တစ်ခုမှ မပါဘူး။ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ လိင်ဆက်ဆံမှု သူလုပ်ဖူးတာမှ မဟုတ်တာ။ သူအဲဒီ အကွက်ကို ကွက်လပ် ချန်ထားခဲ့ပြီး ကျန်တဲ့ အကွက်တွေ ဆက်ဖြည့်တယ်။ အောက်ဆုံးမှာ အကယ်၍ ပေါ့ဇတစ် ဖြစ်နေခဲ့ရင် သွေးဖောက်ပြီး စစ်ဖို့ ဒေါ်လာ ၃၀ ပေးရမယ်။ သဘောတူမတူ ဆိုတာ ဖြည့်ရတယ်။ နောက်တော့ သူ ကောင်တာက လူကို အဲဒီ ပုံစံ ပြန်ပေးလိုက်တယ်။ ကောင်တာက လူက ဖိုင်ကို ယူပြီး ဘေးနားက အခန်းထဲ ဝင်သွားတယ်။ ပြန်ထွက်လာပြီးတော့ "ရတယ်။ ဝင်သွားလို့ ရပြီ။" ဆိုပြီးတော့ သူ့ကို ပြန်ပြောတယ်။

အခန်းထဲမှာ မျက်မှန်နဲ့ ထိပ်ပြောင်ပြောင် ဆရာဝန်တစ်ယောက် ထိုင်နေတယ်။ ဆရာဝန်က ပုံစံကို ကြည့်ရင်း သူ့ကို စူးစမ်းသလို မေးခွန်းထုတ်တယ်။
"အန္တရာယ်များတဲ့ ကိစ္စမျိုး တစ်ခါမှ မလုပ်ခဲ့ဖူးဘူး။ ဟုတ်လား။"
"ဟုတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကူးစက်နိုင်တယ်လို့ ထင်ရတဲ့ အခြေအနေတွေတော့ ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။"
"ဟုတ်လား။ အဲဒါ ဘယ်တုန်းကလဲ။"
"လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်ကျော်လောက်ကပါ။"
"အိုကေ။ ဒါဆိုရတယ်။ ခြောက်လအတွင်း ဆိုရင်တော့ အဖြေက သေချာချင်မှ သေချာလိမ့်မယ်။"
ဆရာဝန်က ပြောပြီး သူ့အနောက်က စင်ပေါ်က အိတ်တစ်လုံးကို ဆွဲထုတ်ပါတယ်။ နောက်တော့ အိတ်ကို ဖောက်ပြီး အထဲက သစ်သားပြားလို အရာကလေး တစ်ခုကို ထုတ်လိုက်ပါတယ်။
"ဒီ စမ်းသပ်နည်းက သွေးဖောက်စရာ မလိုဘူး။ ပါးစပ်ကနေ စစ်တာ။ OraQuick လို့ခေါ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ၉၉.၉၇ ရာခိုင်နှုန်း သေချာတယ်။ Antibody ကိုပဲ စစ်တာ။"

သူကတော့ ခေါင်းအသာငြိမ့်လိုက်တယ်။ ဆရာဝန်က သူ့ကို ပါးစပ်ဟခိုင်းပြီး အဲဒီ သစ်သားပြားကလေးနဲ့ သူ့သွားဖုံးတွေကို လိုက်ခြစ်တယ်။ နောက်တော့ အဲဒီ သစ်သားပြားကလေးကို ဆေးရည်ထည့်ထားတဲ့ ခွက်တစ်ခုထဲ ထည့်ပြီး "ရပြီ။ အပြင်က စောင့်နေပါ။ မိနစ် ၂၀ ကြာရင် ခေါ်လိုက်မယ်။" ဆိုပြီး ပြန်ပြောတယ်။

သူအပြင်ပြန်ထွက်လာတယ်။ ဆိုဖာပေါ်မှာ ထိုင်ရင်းနဲ့ ဂဏှာမငြိမ် ဖြစ်နေတယ်။ အိတ်ထဲက ဖုန်းကို ထုတ်ပြီး ဂိမ်းဆော့ နေပေမယ့်လည်း ဂိမ်းထဲမှာ အာရုံစိုက်လို့ မရဘူး။ အချိန်ကုန်ဖို့ပဲ သူ့စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတယ်။ ဂိမ်းထဲက ခါတိုင်း နိုင်နေကြ စတိတ်ချ် တွေတောင် ဒီတစ်ခါတော့ ရှုံးနေတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ပုံမှန် သူ နာရီဝက်လောက် ဆော့ရတဲ့ ဂိမ်းက ဆယ်မိနစ်နဲ့ ရှုံးသွားတယ်။ နောက်တစ်ခေါက် ပြန်စရတယ်။ ဒီတစ်ခါတော့ ဆေးခန်းထဲကို တခြားသူတွေ ဝင်လာတယ်။ မျက်နှာဖြူ တစ်ယောက် ဘုန်းကြီးတစ်ပါး နဲ့ တခြား တရုတ် ၄ ၅ ယောက်။ သူတို့က သူ့ဘေးမှာ ထိုင်ပြီး စကားတွေ ပြောနေကြတယ်။ နောက်တစ်ပွဲ မပြီးခင်မှာပဲ သူ့ကို ကောင်တာက လူက "ရပြီ။ ပြန်ဝင်သွားလို့ရပြီ။" ဆိုပြီး လှမ်းပြောတာကို ကြားလိုက်ရတယ်။

သူဆရာဝန်ရဲ့ အခန်းဖက်ကို ပြန်လှည့် လာတယ်။ ရင်ဘတ်ထဲမှာတော့ တဒိန်းဒိန်း ဖြစ်နေတယ်။ တံခါးခေါက်ပြီး တံခါးဖွင့်ဝင် လိုက်တော့ ဆရာဝန်က သူ့ရှေ့က Test လုပ်ထားတဲ့ သစ်သားပြားလို အရာကလေးကို စိုက်ကြည့် နေတယ်။ သူ့ရင်ဘတ် ထဲမှာ ထိတ်ခနဲ ဖြစ်သွားတယ်။ ဆရာဝန်က သူ့ကို ပြုံးကြည့်ပြီး
"ကွန်ဂရက် ကျူလေးရှင်း။ မင်းမှာ နက်ဂတစ် ပြနေတယ်။ ပေါ့ဇတစ် ဆိုရင် ဒီမှာ ၂ လိုင်း ပေါ်တယ်။ နက်ဂတစ် ဆိုရင်တော့ အပေါ်က တစ်လိုင်းတည်းပဲ။ ဒီမှာကြည့်။" ဆိုပြီး သစ်သားပြားကလေးကို ပြရင်း သူ့ကို လှမ်းပြောတယ်။
သူ အတော်လေး စိတ်သက်သာရာ ရသွားတယ်။
"မင်းက လွန်ခဲ့တဲ့ ခြောက်လအတွင်း ဘာမှ ဖြစ်မထားဘူး ဆိုတော့ နောက်တစ်ခါ ပြန်စစ် ဖို့ မလိုတော့ဘူး။ရပြီ။"
" ဆရာ။ ကျွန်တော့် နာမည်နဲ့ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ မရှိကြောင်း ဆေးစာ ထုတ်ပေးမှာလား။"
"မင်းလိုချင်လို့လား။ ဘာလုပ်ဖို့လဲ။"
"ကျွန်တော့် ကောင်မလေးကို ပြန်ပြောရမှာ မို့ပါ။"
"ဟားဟား။ ပြန်ပြီး ရီပို့ လုပ်ရမယ်ပေါ့။ ကောင်းတယ်။ ဂွတ်ဒ်။ ကိစ္စမရှိဘူး။ ငါစာရေးပေးလိုက်မယ်။"
ဆရာဝန်က သူဆေးခန်း နာမည်ပါတဲ့ စာရွက်တစ်ရွက် ကို ယူပြီး သူ့မှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ကင်းရှင်းကြောင်း ရေးပေးလိုက်တယ်။ အောက်က သူ့လက်မှတ်ထိုးပြီး အဲဒီနေ့ နေ့စွဲကို တံဆိပ်တုံးနဲ့ နှိပ်ပေးလိုက်တယ်။ နောက်တော့ သူ့ကို အဲဒီစာရွက်ကို ကမ်းပေးလိုက်တယ်။
သူက "ကျေးဇူးပဲ။ သွားလိုက်ပါဦးမယ်။" ဆိုတော့ ဆရာဝန်က ပြုံးစိစိနဲ့ ခေါင်းငြိမ့်ပြတယ်။
သူစာရွက်ကို ကိုင်ပြီး ဆေးခန်းထဲက ထွက်လာတော့ မြေကြီးနဲ့ ခြေထောက်ထိတယ်လို့တောင် မထင်မိတော့ဘူး။

Password လုံခြုံရေး (၁)

Password နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတိပေးချက် တွေကို မကြာခဏ ကြားဖူးကြမှာပါ။ အင်္ဂလိပ်စာလုံး အကြီးနဲ့ အသေးတွဲသုံးဖို့၊ နံပါတ်နဲ့ အက္ခရာ တွဲသုံးဖို့၊ #%&! အစရှိတဲ့ Special Character တွေ ထည့်သုံးဖို့၊ အဘိဓာန် ထဲက စကားလုံးတွေ မသုံးဖို့၊ စာလုံး အရေအတွက် များများ သုံးဖို့၊ QWERTY လိုမျိုး အစဉ်လိုက် စာလုံးတွေ မသုံးဖို့ ဆိုတဲ့ သတိပေးချက်မျိုး တွေကို ကြားရတတ် ပါတယ်။ဒါပေမယ့် ကွန်ပြူတာ အသုံးပြုသူ အများစုကတော့ ဘာအကြောင်းကြောင့် ဒီလို သတိပေးတယ် ဆိုတာကို သဘောမပေါက် ကြပါဘူး။ အလွယ်တကူ မှတ်လို့ မရအောင် အဲဒီလို လုပ်ခိုင်းတယ် လို့ပဲ ထင်တတ်ပါတယ်။

တကယ့် အကြောင်းရင်းမှန်ကတော့ အလွယ်တကူ မှတ်လို့ မရရုံတင် မကပါဘူး။ Password သူခိုးတွေ သုံးတတ်တဲ့ အဘိဓာန် တိုက်ခိုက်မှု (Dictionary Attack) ၊ ဘရုဖို့စ် တိုက်ခိုက်မှု (Brute Force Attack) စတဲ့ နည်းတွေကနေ ရှောင်နိုင်အောင်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ Password သူခိုး များဟာ ရေးထားပြီးသား ပရိုဂရမ်တွေ Script တွေကို သုံးပြီး Password ဖြည့်ရမည့် နေရာမှာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့ Password တွေကို အလိုအလျောက် ဖြည့်ကြည့်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ပရိုဂရမ်တွေ ကလည်း ကိုယ်တိုင် ရေးစရာ မလိုပဲ အင်တာနက်မှာတင် အလွယ်တကူ ရှာလို့ ရနိုင် ပါတယ်။

အဘိဓာန် တိုက်ခိုက်မှု (Dictionary Attack) ဆိုတာကတော့ အဲဒီလို ရေးထားပြီးသား ပရိုဂရမ်ကို သုံးပြီး အဘိဓာန် ထဲမှာ ရှိတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာလုံးတွေကို ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြည့်ကြည့်တာကို ခေါ်ပါတယ်။ ဥပမာ အားဖြင့် night နဲ့ parking ပေါင်းပြီး nightparking ဆိုတဲ့ စာလုံးမျိုး၊ Bird နဲ့ Park ပေါင်းပြီး birdpark ဆိုတာမျိုးကို Password နေရာမှာ ဖြည့်ကြည့်ကြတာ မျိုးပါ။ အဲဒီတော့ ကိုယ့်ရဲ့ Password က အဘိဓာန် ထဲမှာ ရှိတဲ့ စာလုံးတွေကို သုံးထားတယ် ဆိုရင် အဘိဓာန် တိုက်ခိုက်မှု ကြောင့် Password သူခိုးတွေရဲ့ လက်ကို ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ အဘိဓာန် တိုက်ခိုက်မှုကို သုံးတဲ့ Password သူခိုးအနေနဲ့ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်သာ မကပဲ သူကြိုက်တဲ့ အဘိဓာန်ကို ပရိုဂရမ်ထဲမှာ အလွယ်တကူ ထည့်ပြီး သုံးလို့ရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် မသုံးပဲ မလေးစကားလုံးလို အင်္ဂလိပ်စာနဲ့ ရေးထားတဲ့ စာလုံးမျိုးတွေကို သုံးရင်လည်း စိတ်မချရပါဘူး။ အဘိဓာန်ထဲက စကားလုံးတွေကို Password အနေနဲ့ မသုံးတာဟာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ Password သူခိုးတွေဟာ အဘိဓာန် တိုက်ခိုက်မှု ထဲမှာ qwerty, asdfg စတဲ့ ကီးဘုတ်ပေါ်မှာ ရှိတဲ့ ဂဏန်း အစဉ်လိုက် စာလုံးတွဲတွေကိုလည်း သုံးတတ်တဲ့ အတွက် ကီးဘုတ်ပေါ်မှာ ရှိတဲ့ အစဉ်လိုက် အက္ခရာတွေကို Password အနေနဲ့ ထားခြင်းမှလည်း ရှောင်သင့်ပါတယ်။

ဘရုဖို့စ် ဆိုတာကတော့ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့ စာလုံးတွေကို ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ ဖြည့်ကြည့်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုပါ။ ဥပမာ အားဖြင့် ဘရုဖို့စ် နဲ့ တိုက်ခိုက်မယ့် Password သူခိုးက Password ၆လုံးစာ နေရာကို ကို 0 ကနေ 9 အထိ ဖြည့်ကြည့်မယ် ဆိုကြပါစို့။ ပရိုဂရမ်က Password ဖြည့်ရမယ့် နေရာမှာ 0 ကနေ 999999 အတွင်း ရှိ သမျှ ဂဏန်းတွေကို အလို အလျောက် ဖြည့်ကြည့်ပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့ password အားလုံးပေါင်းက (10⁶ + 10⁵ + 10⁴ + 10³+ 10² + 10)= ၁၁ သန်းကျော် ရှိပါတယ်။ (10 က ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့ 0 ကနေ 9 အထိ ဂဏန်း ၁၀ လုံးကို ရည်ညွှန်းပြီး ရှေ့ဆုံးက ပါဝါ 6 ကတော့ ဂဏန်း ၆ လုံးစာနေရာကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။) ဒါပေမယ့် ၁၁ သန်းကျော် ဆိုတဲ့ ဂဏန်းကို ကွန်ပြူတာနဲ့ ဖြည့်ကြည့်ဖို့ မိနစ်ပိုင်း ပဲ ကြာပါတယ်။ အကယ်၍ ဂဏန်းချည်း သက်သက်မဟုတ်ပဲ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ စာလုံး အသေး ကိုပါ တွဲဖြည့်မယ် ဆိုရင်တော့ a ကနေ z အထိ အက္ခရာ ၂၆ လုံး ပိုလာပါပြီ။ အက္ခရာ ၃၆ လုံးအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့ ဂဏန်း အားလုံးပေါင်းက (36⁶ + 36⁵ + 36⁴ + 36³+ 36² + 36) = 2.2 ဘီလီယံ ကျော် ရှိပါတယ်။ အဲဒီအတွက် ပရိုဂရမ်ကို Run ရတဲ့ အချိန်က ဂဏန်း ချည်း သက်သက် ဖြည့်တာထက် စာရင် အဆ ၂၀၀ ကျော် ပိုကြာပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာလုံး အကြီးအသေး၊ ဂဏန်းနဲ့ ကီးဘုတ် ပေါ်က ရိုက်ထည့်လို့ရတဲ့ Special Character ၃၂ လုံးကို တွဲဖြည့်မယ် ဆိုရင်တော့ စုစုပေါင်း အက္ခရာ ၉၄လုံး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့ Password က ၆၉၇ ဘီလီယံ ကျော် ရှိပါတယ်။ ဂဏန်း ချည်းသက်သက် ဖြည့်တာထက် စာရင် အဆ ၆သောင်း နီးပါး ပိုကြာပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကိုယ့်ရဲ့ Password ထဲမှာ အက္ခရာ အကြီးအသေး ဂဏန်း နဲ့ Special Character တွေ တွဲဖြည့်မယ် ဆိုရင် ဘရုဖို့စ် တိုက်ခိုက်မှုက နေ ရှောင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်း များပါတယ်။ Password အလုံးရေ ၁၂ လုံးထက် ပိုမယ် ဆိုရင် အကောင်းဆုံးပါပဲ။

Password ကို မကြာခဏ ပြောင်းပါ ဆိုတာလည်း ဒါကြောင့်ပါပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ Password ကို တစ်စုံ တစ်ယောက်က စိတ်ရှည်လက်ရှည်နဲ့ နေ့တိုင်း တိုက်ခိုက်နေမယ် ဆိုရင် တစ်နေ့မဟုတ် တစ်နေ့တော့ ကိုယ့်ရဲ့ Password ကို ဖော်နိုင်မှာပါပဲ။ ဒါကြောင့် Password ကို မကြာခဏ ပြောင်းပေးတာဟာ ပိုပြီး လုံခြုံမှု ရှိစေပါတယ်။

ဒါပေမယ့် User တွေ အတွက် အဓိက ပြသနာက အဲဒီလို အားကောင်းတဲ့ Password ကို ဘယ်လို မှတ်မိအောင် လုပ်မလဲ ဆိုတဲ့ ပြသနာပါ။ အရိုးအရှင်းဆုံး Password ဖန်တီးနည်းကို အခုလို မှတ်သား ဖူးပါတယ်။ ဂဏန်းတွေ ပါတဲ့ အင်္ဂလိပ် စာကြောင်းတစ်ခုကို မှတ်မိအောင် လုပ်လိုက်ပါ။ ဥပမာ She have 3 cats 2 dogs and he is 5 feet 8 inches tall ဆိုတာမျိုးပါ။ ပြီးရင် ရှေ့ဆုံးစာလုံးတွေကို ယူပါ။ sh3c2dahi5f8it ဆိုပြီး ရပါတယ်။ နာမ်စားတွေကို အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ အကြီး ပြောင်းလိုက်ပါ။ ပြီးရင် ကျန်တဲ့စာလုံးတွေမှာ (a = @ , h = # , p = % , s = $ ) စတာမျိုးတွေ အစားထိုးလိုက်ပါ။ အဲဒါဆိုရင် ခုန စာကြောင်းကနေ Sh3c2d@H!5f8!t ဆိုပြီး အလွယ်တကူ ခိုးလို့မရနိုင်တဲ့ Password တစ်ခု ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။ မမှတ်မိရင် အင်္ဂလိပ်စာကြောင်းကို ပြန်စဉ်းစားပြီး အစပြန်ဖော်လို့ ရပါတယ်။ ရိုက်ပါများရင် မှတ်မိသွားပါလိမ့်မယ်။

အဲဒါဆိုရင် မေးစရာ နောက်တစ်ခု ရှိလာပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အီးမေးလ်တွေ ကို ဘရုဖို့စ် တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ Password ဖော်လို့ ရသလား ဆိုတာပါ။ ရာဟူး ဂျီမေးလ်စတဲ့ အီးမေးလ်တွေမှာ ဘရုဖို့စ် တိုက်ခိုက်မှုကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် Catcha လို့ ခေါ်တဲ့ Word Verification ထည့်ထားပါတယ်။ Password ကို ၃ ခါ မှားနှိပ်မိရင် Word Verification ပေါ်လာပြီး Password နဲ့အတူ ကွန်ပြူတာ ဖန်သားပြင်မှာ ပေါ်လာတဲ့ စာလုံးတွေကို ရိုက်ထည့်ပေးရပါတယ်။ အဲဒီ လို ပေါ်လာတဲ့ စာလုံးတွေကို ကွန်ပြူတာ ပရိုဂရမ်နဲ့ အလွယ်တကူ ဖတ်လို့မရတဲ့ အတွက် ဘရုဖို့စ်နဲ့ တိုက်ခိုက်လို့ အလွယ်တကူ မရနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကွန်ပြူတာမှာ Optical Character Recognition လို့ ခေါ်တဲ့ ဖန်သားပြင်ပေါ်က စာလုံးတွေကို ဖတ်လို့ရတဲ့ နည်းပညာလည်း ရှိပါသေးတယ်။ အဲဒါကြောင့် စာလုံးတွေကို အတည့်အတိုင်း မရေးပဲ ရွဲ့စောင်း ရေးထားပြီး Word Verification ကို OCR နည်းပညာကို သုံးပြီး အလွယ်တကူ ဖတ်လို့ မရအောင် လုပ်ထားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သုံးနေကျ တစ်ချို့ဝက်ဘ်ဆိုဒ် (လုံခြုံရေး အရ အမည် မဖော်လိုပါ။) တွေမှာ Catcha မပါပါဘူး။ အဲဒီအတွက် ဘရုဖို့စ်နဲ့ တိုက်ခိုက်တဲ့ အခါမှာ ကိုယ့်ရဲ့ Password က အားနည်းနေရင် တခြားသူလက်ကို အလွယ်တကူ ရောက်သွားနိုင် ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုယ်သုံးနေတဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်မှာ Catcha မပါမှန်း သိရင် Password ကို တတ်နိုင်သမျှ အားကောင်းအောင် လုပ်ထားပါလို့ အကြံပေးချင် ပါတယ်။

ဒါကတော့ Password ရွေးချယ်ရာမှာ သိထားသင့်တဲ့ အချက်တွေပါ။ နောက်ကြုံရင်တော့ Phishing Attack နဲ့ KeyLogger တွေ၊ ScreenLogger တွေ စတဲ့ Password သူခိုးများ သုံးတတ်တဲ့ နည်းတွေကို ရေးပါဦးမယ်။

(Certified Ethical Hacker Version 6 သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို ကိုးကားထားပါတယ်။)

ဖောင့်မသိတော့ ဇော်ဂျီ ယူနီကုတ်ထင်

မြန်မာ ယူနီကုတ်ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဇော်ဂျီက မြန်မာယူနီကုတ် စံနှုန်းကနေ ဘာတွေ လွဲနေသလဲ၊ ဘာကြောင့် ယူနီကုတ်စနစ်ကို ပြောင်းသုံးသင့်တာလဲလို့ ဇဝေဇဝါ ဖြစ်နေသူများကို ရှင်းပြဖို့ အတွက် ဒီပို့စ်ကို ရေးပါတယ်။

ဟိုးအရင် ကာလတွေတုန်းက ကွန်ပြူတာမှာ မြန်မာစာလုံးကို သိမ်းဆည်းတဲ့ အခါမှာ မြန်မာစာလုံး အဖြစ်မသိမ်းဆည်းပဲ အင်္ဂလိပ် စာလုံးနဲ့ ညီမျှတဲ့ နံပါတ် အဖြစ်နဲ့ပဲ သိမ်းဆည်းပါတယ်။ အကယ်၍ ကျွန်တော်တို့ သဝေထိုး (ေ) ကို ရိုက်ပြီး ကွန်ပြူတာ ထဲမှာ သိမ်းမယ်ဆိုရင် ကွန်ပြူတာက သဝေထိုးအနေနဲ့ မသိမ်းပဲ အင်္ဂလိပ်စာလုံး "a" နဲ့ ညီမျှတဲ့ နံပါတ် 97 အနေနဲ့ သိမ်းပါတယ်။ အဲဒီလို စနစ်မျိုး သုံးထားတဲ့ ဖောင့်ကို အက်စကီးဖောင့် (ASCII Font)လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အက်စကီး ဖောင့်တွေဟာ တရုတ်၊ ကိုရီးယား ဘယ်ဘာသာ စကားကို မဆို အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ ဒါမှမဟုတ် !@ အစရှိတဲ့ သင်္ကေတ (Symbol) တွေနဲ့ ညီမျှတဲ့ ဂဏန်းတွေ အဖြစ် ပြောင်းပြီး သိမ်းပါတယ်။ အက္ခရာ တစ်လုံးကို သိမ်းဖို့ ဂဏန်း ၂ လုံးစာ နေရာ ပေးရပါတယ်။ ဝင်းအင်းဝ၊ ဝင်းကလော ၊ CE စတဲ့ မြန်မာဖောင့်တွေဟာ အဲဒီလို စနစ်မျိုးနဲ့ အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်မို့ ဝင်းအင်းဝနဲ့ ရေးထားတဲ့ စာကို မြန်မာ ဖောင့်မရှိတဲ့ အချိန် ဖတ်ရင် အင်္ဂလိပ် စာလုံးတွေ မြင်ရတာပါ။

ယူနီကုတ် စံနှုန်းမှာတော့ ဘာသာစကား တစ်ခုချင်းစီ အတွက် သီးသန့် ဂဏန်း (Codepoint) တွေ သတ်မှတ်ပေးထားပါတယ်။ တကမ္ဘာလုံးမှာ ရှိသမျှ ဘာသာစကားတွေ အတွက် ဂဏန်း ၂လုံးစာ နဲ့ မလောက်တဲ့ အတွက် အခြေ ၁၆ ရှိတဲ့(Hexadecimal) ဂဏန်း ၄လုံး သုံးထားပါတယ်။ အဲဒီအတွက် အက္ခရာ ၆သောင်း ၅ထောင်ကျော် ကို ယူနီကုတ် စနစ်မှာ ကွဲကွဲပြားပြား သိမ်းလို့ရပါတယ်။ မြန်မာစာ နဲ့ တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ ဖြစ်တဲ့ ရှမ်း၊မွန်၊ စကောကရင်၊ ပိုးကရင် စတဲ့ ဘာသာစကားတွေ အတွက် ယူနီကုတ် အဖွဲ့ (Unicode Consortium) က ယူနီကုတ်နံပါတ် 4096 ကနေ 4255 (Decimal) အတွင်းမှာ သတ်မှတ်ပေးထားပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာစာ သဝေထိုး “ေ” ကို ရိုက်ပြီး သိမ်းမယ် ဆိုရင် ယူနီကုတ် စံနှုန်းမှာ နံပါတ် 4145 အနေနဲ့ သိမ်းပေးပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိသမျှ ဘာသာစကားတွေ အားလုံးထဲမှာ 4145 နဲ့ ညီမျှတဲ့ အက္ခရာ ဟာ မြန်မာ အက္ခရာ သဝေထိုး တစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ အခြား ဘယ်ဘာသာ စကားမှာမှ မရှိပါဘူး။ အဲဒါကြောင့် မြန်မာယူနီကုတ်ဖောင့် မရှိရင် အဲဒီစာလုံးကို လေးထောင့်ကွက် အဖြစ်နဲ့ပဲ မြင်ရပါတယ်။

ဇော်ဂျီနဲ့ ယူနီကုတ် ဖောင့်တွေ ရဲ့ ကွာခြားချက်က အဲဒီမှာ စမြင်နိုင်ပါတယ်။ ယူနီကုတ်ဖောင့် (Myanmar3, Padauk, Parabaik, MyMyanmar) အစရှိတဲ့ ဖောင့်တွေက ယူနီကုတ် အဖွဲ့က Unicode 5.1 Standard မှာ သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ စံနှုန်းအတိုင်း အတိ အကျ လိုက်နာပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဂဏန်းတွေနဲ့ စာလုံးတွေကို သိမ်းပါတယ်။ ဇော်ဂျီကတော့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် သိမ်းချင်တဲ့ ဂဏန်းနဲ့ သိမ်းထားပါတယ်။ ဇော်ဂျီက သုံးတဲ့ ဇယားနဲ့ ယူနီကုတ် အဖွဲ့က တရားဝင် သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ ဇယား နှစ်ခုကို အောက်မှာ ယှဉ်ပြ ထားပါတယ်။

Unicode 5.1 စံနှုန်း ဇယား

ဇော်ဂျီတွင် သုံးသော ဇယား

ဒါပေမယ့် ရိုက်သမျှ ဂဏန်းကို မြန်မာစာအတွက် သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ ဂဏန်းတွေနဲ့ သိမ်းတိုင်းလည်း ယူနီကုတ်လို့ ပြောလို့ မရပါဘူး။ ယူနီကုတ် ဖောင့်တွေ လိုက်နာရမယ့် အခြား အချက်တွေ ရှိပါသေးတယ်။

ပထမအချက် အနေနဲ့ အခြားစာလုံးနဲ့ တွဲလိုက်လို့ ပုံစံပြောင်းသွားတဲ့ စာလုံးတွေ အတွက် ယူနီကုတ်ဖောင့်က စာလုံးပုံစံကို အလိုအလျောက် ပြောင်းပေးရပါတယ်။ ဥပမာ အားဖြင့် “နိုင်” ဆိုတဲ့ စာလုံးကို လေ့လာကြည့်ပါ။ “နိုင်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မြန်မာလို နငယ် လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင် င အသတ် ဆိုပြီး ရိုက်ရပါတယ်။ မြန်မာစာမှာ နငယ် အကြီးနဲ့ နငယ် အသေးဆိုပြီး ၂ မျိုး မရှိပါဘူး။ နငယ်က တစ်မျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ မြင်ရတဲ့အချိန်မှာသာ နငယ် အကြီးနဲ့ အသေး ကွာသွားတာပါ။

ယူနီကုတ်ဖောင့်တွေမှာ နငယ်ကို တစ်ချောင်းငင်နဲ့ တွဲရိုက်လိုက်တာနဲ့ နငယ်အကြီးကို အသေး (န) အဖြစ် User မြင်အောင် အလိုအလျောက် ပြောင်းပေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အကြီးပဲ ပြပြ အသေးပဲပြပြ နောက်ကွယ်မှာ နငယ်ကို သိမ်းထားတဲ့ ဂဏန်းကတော့ 4116 တစ်ခုတည်းပါပဲ။ ဇော်ဂျီဖောင့်မှာတော့ အဲဒီလို နည်းပညာ မပါပါဘူး။ နငယ် အသေးကို သပ်သပ် ရိုက်ပေးရပါတယ်။ ဇော်ဂျီဖောင့်မှာ နငယ် အကြီး ရိုက်ရင် 4116 နဲ့ သိမ်းပြီး အသေးရိုက်ရင် 4239 နဲ့ သိမ်းပါတယ်။ Smart Rendering မလုပ်ဘဲ သိမ်းထားတဲ့ အတိုင်း ပြန်ပြီး ရိုက်ပြ ပါတယ်။ ယူနီကုတ် ၅.၁ စံနှုန်းအရ ဇော်ဂျီက “န” အနေနဲ့ သုံးထားတဲ့ နံပါတ် 4239 ဟာ မြန်မာဘာသာ အတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဂဏန်းမဟုတ်ပဲ ပလောင် ဘာသာစကားအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဂဏန်း ဖြစ်ပါတယ်။

အားလုံး ပြောနေကြတဲ့ ရရစ် ပြသနာဟာ လည်း ဒါပါပဲ။ ဇော်ဂျီမှာ ရရစ် အတွက် ယူထားတဲ့ ဂဏန်း ၈ လုံး တိတိ ရှိပြီး User အနေနဲ့ ကိုယ်သုံးချင်တဲ့ ရရစ်ကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ရွေးရပါတယ်။ ရရစ် အတွက် ယူသုံးထားတဲ့ ဂဏန်းတွေကတော့ ရှမ်းဘာသာစကား အတွက် သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ ဂဏန်းတွေပါ။ ယူနီကုတ် ဖောင့်တွေမှာတော့ သူနဲ့ တွဲဆက်ထားတဲ့ အက္ခရာတွေ ပေါ်မူတည်ပြီး ရရစ်က အလိုအလျောက် ပုံစံပြောင်း ပေးပါတယ်။ ရရစ်အတွက် 4156 ဂဏန်း တစ်လုံးကိုပဲ သုံးထားပါတယ်။

ဒုတိယ အချက်အနေနဲ့ ယူနီကုတ်ဖောင့်တွေဟာ User က ရိုက်ထည့်လိုက်တဲ့ ဂဏန်းကို နောက်ကွယ်မှာ စံနှုန်းနဲ့ ညီတဲ့ အစီအစဉ် တကျ ပြန်စီပေးရပါတယ်။ အဲဒါကို Normalization လုပ်တယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ User အနေနဲ့ “နိုင်” ဆိုတဲ့ စာလုံးကို “န” + “_ိ ”+ “ - ု” + “င” + “- ်” ဆိုပြီး ရိုက်ထည့်လို့ ရသလို “န” + “ - ု” + “_ိ ” + “င” + “- ်” ဆိုပြီး တော့လည်း ရိုက်လို့ ရပါတယ်။ “နိုင်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို User အနေနဲ့ “_ိ ”+ “ - ု” (လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင်) နဲ့ပဲ ရိုက်ထည့်ထည့် “ - ု” + “_ိ ” (တစ်ချောင်းငင် လုံးကြီးတင်) နဲ့ပဲ ရိုက်ထည့်ထည့် ယူနီကုတ် ဖောင့်က နောက်ကွယ်မှာ “_ိ ”+ “ - ု” (လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင်) အဖြစ် ပြန် အစီအစဉ် ချပြီး သိမ်းပေးပါတယ်။ ဇော်ဂျီကတော့ အစီအစဉ် မချပဲ User ရိုက်ထည့်တဲ့ အတိုင်း သိမ်းပါတယ်။

သိမ်းချင်သလို သိမ်းကွာ ဖတ်လို့ရပြီးတာပဲ လို့ ပြောချင်တဲ့သူများလည်း ရှိပါလိမ့်မယ်။ ဖတ်လို့ ရတာ ဟုတ်ပေမယ့် ရှာတဲ့နေရာမှာ ရှော့ခ် ရှိပါတယ်။ ဇော်ဂျီဖောင့်နဲ့ ရှာချင်ရင် အစီအစဉ်တကျ ရိုက်ထည့်ထားတဲ့ စာကိုပဲ ရှာလို့ ရပါမယ်။ လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင် နဲ့ ရေးထားတဲ့ စာကို တစ်ချောင်းငင် လုံးကြီးတင် နဲ့ ပြန်ရှာရင်တွေ့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုပဲ တစ်ချောင်းငင် လုံးကြီးတင် နဲ့ ရေးထားတဲ့စာကို လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင် နဲ့ ပြန်ရှာရင်လည်း တွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ကွန်ပြူတာနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး အလုပ်လုပ်နေသူများအတွက် နောက်ဥပမာ တစ်ခုကို ထပ်ပေးပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ စစ်တမ်း ကောက်တဲ့ ဒေတာဘေ့စ် တစ်ခု လုပ်ချင်တယ် ဆိုပါစို့။ လူနှစ်ယောက်ဟာ နာမည်တူ အဖေနာမည်တူ ရှိနိုင်ပေမယ့် မှတ်ပုံတင် နံပါတ်တော့ အတူတူ မရှိနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီတော့ လူတစ်ယောက်ကို ဒေတာဘေ့စ်ထဲမှာ ၂ ခါ ပြန်မထည့်မိအောင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ မှတ်ပုံတင် နံပါတ် Column ကို Unique Constraint အနေနဲ့ ထည့်ထား လိုက်ပါမယ်။ အဲဒီလို လုပ်တဲ့အတွက် User က မှတ်ပုံတင် နံပါတ် တစ်ခုတည်းကို ၂ ခါပြန်ထည့်မိရင် ဒေတာဘေ့စ်က လက်မခံဘဲ Error ပြန်လာပါလိမ့်မယ်။

အဲဒီ ဒေတာဘေ့စ်ကို ယူနီကုတ် ၅.၁ နဲ့ သိမ်းရင် မှတ်ပုံတင် နံပါတ်က နှစ်ခု မထပ် နိုင်ပါဘူး။ ဥပမာ ၅/စကန(နိုင်)၀၀၀၀၀၀ ဆိုတဲ့ မှတ်ပုံတင် နံပါတ်ကို ဒေတာဘေ့စ်ထဲမှာ တစ်ကြိမ်ပဲ ရိုက်ထည့်လို့ ရပါမယ်။ (နိုင်) ကို ရိုက်ထည့်တဲ့သူက “_ိ ”+ “ - ု” (လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင်) အစီအစဉ် နဲ့ ရိုက်ရိုက် “ - ု” + “_ိ ” (တစ်ချောင်းငင် လုံးကြီးတင်) အစီအစဉ်နဲ့ ရိုက်ရိုက် ယူနီကုတ်ဖောင့်က Normalize လုပ်ပေးတဲ့အတွက် နောက်ဆုံးမှာ ဒေတာဘေ့စ်ထဲကို “_ိ ”+ “ - ု” (လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင်) အစီအစဉ်နဲ့ပဲ ဝင်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဇော်ဂျီနဲ့ ရိုက်ထည့်လို့ User က (နိုင်) ကို မှားယွင်းပြီး ရိုက်ထည့်ရင် “_ိ ”+ “ - ု” (လုံးကြီးတင် တစ်ချောင်းငင်) နဲ့ တစ်ခါ “ - ု” + “_ိ ” (တစ်ချောင်းငင် လုံးကြီးတင်) နဲ့တစ်ခါ မှတ်ပုံတင် နံပါတ် တစ်ခုတည်းကို ၂ ခါဝင်သွား နိုင်ပါတယ်။ လူဦးရေ စာရင်းလို သန်းဂဏန်း နဲ့ ရှိတဲ့ ဒေတာတွေထဲမှာ အဲဒီလို အမှားမျိုး မတော်တဆ ဖြစ်ခဲ့ရင် ကျွန်တော်တို့ အမှားကို တွေ့အောင် ရှာနိုင်ပါ့မလား။

အဲဒီဒေတာဘေ့စ်ကို ယူနီကုတ် ၅.၁ နားလည်တဲ့ ဒေတာဘေ့စ် (ဥပမာ MySQL Latest Version) အဖြစ် Convert လုပ်ရင် Error တက်ပါလိမ့်မယ်။ Database ထဲမှာ အစီအစဉ်တကျ သိမ်းထားတဲ့ စာက ပြသနာ မရှိပေမယ့် Normalize မလုပ်ဘဲ သိမ်းချင်သလို သိမ်းထားတဲ့စာကိုတော့ Database က သူနားလည်သလို Unicode Normalization လုပ်ပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ နံပါတ် ၂ ခု အတူတူ ဖြစ်သွားတဲ့ အတွက် Unique Constraint ကို ချိုးဖောက်မိပြီး ဒုက္ခနဲ့ လှလှ တွေ့ပေးနိုင်ပါတယ်။

ကျွန်တော် အရင်ပို့စ်မှာလည်း Database ထဲက Unicode Normalization အကြောင်း ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒေတာဘေ့စ်က မြန်မာစာလုံးတွေကို Normalize လုပ်ပေးတယ် ဆိုပေမယ့် ကိုယ်မှန်းထားတဲ့ အစီအစဉ်အတိုင်းတော့ ဝင်သွားဖို့တော့ မလွယ်ပါဘူး။ ဒေတာဘေ့စ်က မနောမယ ဒေတာဘေ့စ် ဖြစ်နေမယ် ဒါမှမဟုတ် ဒေတာဘေ့စ် အက်ဒမင်က ဒေးဗစ်ကော့ပါးဖီး ဖြစ်နေမယ် ဆိုရင်တော့လည်း တစ်မျိုးပေါ့။ :D

နောက်တစ်ခု ကွာတာကတော့ “က္က” လိုမျိုး ပါဌ်ဆင့် တွေ ရိုက်တဲ့ နေရာမှာပါ။ ပါဌ်ဆင့်တွေ အတွက် ယူနီကုတ်မှာ ဂဏန်း သတ်သတ် ပေးမထားပါဘူး။ ယူနီကုတ် စံနှုန်း အရ ပါဌ်ဆင့်နှစ်ခု ရဲ့ ကြားမှာ 4153 ဆိုတဲ့ ဂဏန်းကို ထည့်ပြီး သိမ်းပါတယ်။ ဖောင့်က 4153 ဆိုတဲ့ ဂဏန်းကို တွေ့ရင် ရှေ့နောက် ဂဏန်း နှစ်လုံးကို ဆက်ပြီး သူ့အလိုအလျောက် ပါဌ်ဆင့် အဖြစ် ရိုက်ပြ ပါတယ်။ ဥပမာ “က္က” ဆိုတဲ့ စာလုံးကို သိမ်း ချင်ရင် ယူနီကုတ် စံနှုန်းမှာ က ရဲ့ နံပါတ်က 4096 ဖြစ်တဲ့ အတွက် “4096 + 4153 + 4096” ဆိုပြီး သိမ်းပါတယ်။ User အနေနဲ့လည်း ကီးဘုတ်ပေါ်မှာ ~ အက္ခရာတွေ “Ctrl + Alt” တွေ ရိုက်စရာ မလိုဘဲ ပါဌ်ဆင့်ရဲ့ ဒုတိယ အက္ခရာ မရိုက်ခင်မှာ “4153” နဲ့ ညီမျှတဲ့ “Shift + f ” ကို ကီးဘုတ်ပေါ်ကနေ ရိုက်ထည့် လိုက်ရုံပါပဲ။ “က” + “Shift +f ” + “က” ဆိုရင် ကကြီး နှစ်လုံးဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဇော်ဂျီမှာတော့ ပါဌ်ဆင့်တွေကို ပါဌ်ဆင့်အတိုင်း သိမ်းပါတယ်။ အဲဒီအတွက် မြန်မာစာ အတွက် မဟုတ်ဘဲ ကရင် ဘာသာစကားအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဂဏန်း 4192 ကနေ 4220 အတွင်းက ဂဏန်းတွေကို ယူသုံးပြီး သိမ်းပါတယ်။

ဒီလောက်ဆိုရင် ဇော်ဂျီနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဒဏ္ဍာရီ အများစုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိကြပြီလို့ ထင်ပါတယ်။

အများမေးနေကြမေးခွန်းကလေး တွေကို အဆစ်အနေနဲ့ ဖြေပေးလိုက်ပါ့မယ်။

(၁) ဇော်ဂျီက ယူနီကုတ်ထက် ဘာလို့ ပိုမြန်အောင် Render လုပ်နိုင်ရတာလဲ။

ကျွန်တော်ခုန ပြောခဲ့တဲ့ ယူနီကုတ်ရဲ့ မရှိမဖြစ် စံနှုန်း Smart Rendering တွေ၊ Normalization တွေ ကို ဇော်ဂျီက တစ်ခုမှ လုပ်မထားတဲ့ အတွက် အဲဒီ နည်းပညာ ထည့်ထားတဲ့ ဖောင့်တွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ပိုမြန်နေရတာပါ။

(၂) ယူနီကုတ် ဖောင့်တစ်ခုနဲ့ ရိုက်ထားတဲ့စာကို တခြားဖောင့်နဲ့ ကြည့်လို့ ရလား။ မြန်မာ ယူနီကုတ် စနစ်က လုံးဝ ပြည့်စုံပြီလား။

ယေဘူယျအားဖြင့် မြန်မာ ၃ နဲ့ ရိုက်ထားတဲ့ စာကို ပိတောက်နဲ့ ကြည့်လို့ရသလို ပိတောက် နဲ့ ရိုက်ထားတဲ့ စာကို မြန်မာ ၃ နဲ့ ကြည့်လို့ရပါတယ်။ အလားတူပဲ ယူနီကုတ် စံနှုန်းကို လိုက်နာတဲ့ ပုရပိုက်၊ မိုင်မြန်မာ စတဲ့ ဖောင့်တွေကို လည်း အလဲလဲ အလှယ်လှယ် သုံးလို့ရတယ်။ ကျွန်တော် ယူနီကုတ် သုံးရင် မြန်မာ ၃ ကီးဘုတ်နဲ့ ပိတောက်ဖောင့်ကို တွဲသုံးလေ့ ရှိပါတယ်။

စံနှုန်းကို လိုက်နာထားတယ် ဆိုပေမယ့် အဲဒီဖောင့်တွေမှာ ကွဲလွဲချက်လေးတွေ အနည်းအကျဉ်းတော့ ရှိနေပါတယ်။ ကျွန်တော်သိသလောက် ပြောရမယ် ဆိုရင် တစ်ချို့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်တွေ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွေက ယူနီကုတ် ၅.၁ စံနှုန်းက အပြည့်အဝ အထောက် အပံ့ မပေးသေးပါဘူး။ အဲဒီတော့ Myanmar3 ကလွဲပြီး အခြားဖောင့်တွေမှာ အဲဒီလို နေရာတွေမှာ ကြုံရတတ်တဲ့ Bug တွေကို ရှောင်နိုင်ဖို့ အတွက် Workaround လုပ်ထားတာတွေ ပါပါတယ်။ အဲဒီတော့ သိမ်းဆည်းတဲ့ စနစ် (Storage) မှာ တူကြပေမယ့် ပြသတဲ့ စနစ် (Rendering) မှာတော့ ကွဲပြားမှုတွေ ရှိပါတယ်။ တချို့ Site တွေ (ဥပမာ Myanmar Wikipedia) ကို Myanmar3 နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် တစ်ချို့ စာလုံးတွေ မှန်မှန်ကန်ကန် မပြနိုင်တာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ တခြားဖောင့်တွေနဲ့ ဆိုရင်တော့ အဆင်ပြေပါတယ်။ ဆော့ဖ်ဝဲလ်တိုင်းကလည်း Unicode 5.1 ကို သုံးလို့ မရပါဘူး။ ဥပမာ လူသုံးများတဲ့ Adobe Photoshop ပေါ်မှာ ယူနီကုတ် ၅.၁ ကို သုံးလို့ မရပါဘူး။

ယူနီကုတ် ၅.၁ ကို ရယူနိုင်တဲ့ နေရာတွေကို အောက်ကလင့်ခ်မှာ သွားကြည့်နိုင်ပါတယ်။
http://my.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Font#Unicode_5.1_Myanmar.2FBurmese_fonts
ကီးဘုတ်၊ ဖောင့်နဲ့ ကွန်ဗာတာ တွေအကြောင်းကို နောက်ပို့စ်မှပဲ အသေးစိတ် ရေးပါတော့မယ်။

Reference: http://my.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Font

ဇော်ဂျီ နဲ့လူမိုက်အားပေး ဘလော့ဂါများ

ယူနီကုတ်နဲ့ ဇော်ဂျီပြသနာ တစ်ခါ ပေါ်လာပြန်ပါပြီ။ အပေါ်ယံကြည့်ရင် ဇော်ဂျီနဲ့ Myanmar3 ဖောင့် တိုက်ခိုက်နေတယ် ထင်ရပေမယ့် တကယ်တမ်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ယူနီကုတ် စံနှုန်းကို လိုက်နာတဲ့ဖောင့် ထုတ်လုပ်သူတွေ (မြန်မာ၃၊ ပိတောက်၊ ပုရပိုက်၊ မိုင်မြန်မာ) နဲ့ ယူနီကုတ် စံနှုန်းကို မလိုက်နာတဲ့ ဇော်ဂျီရဲ့ တိုက်ပွဲပါ။ အများနဲ့ တစ်ယောက်၊ အမှန်နဲ့ အမှား ပေမယ့် တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်တဲ့သူ မှားနေတဲ့သူ ဖြစ်တဲ့ ဇော်ဂျီက အားသာနေပါတယ်။ ဘာလို့လဲ မေးရင်တော့ ကျွန်တော်တို့လို လူမိုက်အားပေး လုပ်နေတဲ့ ဘလော့ဂါတွေ ကြောင့်ပါပဲ။

ယူနီကုတ် ၅.၁ ဘက်က ရပ်တည်တဲ့ သူများ စကား အပြောအဆို မတတ်ကြပါဘူး။ အပြော မတတ်တော့ ဆဲသလို ဖြစ်ပါတယ်။ User တွေကို ဇော်ဂျီသုံးတဲ့အတွက် အနာဂတ်မှာ ဘာပြသနာတွေ ရှိလာနိုင်တယ်ဆိုတာ အေးအေးဆေးဆေး မရှင်းပြဘဲ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းကြီး စစ်မျက်နှာဖွင့် တိုက်ပါတယ်။ အမှန်တရား ပေမယ့်လည်း ပိသလေးဘေးပစ် ကြားရတော့လည်း ကြားရတဲ့သူတွေဘက်က အမြင်ကတ်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဇော်ဂျီဖက်ကတော့ ဒီတစ်ခါလည်း User တွေ ရဲ့ ရွေးချယ်မှု ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပြားဟောင်းကြီး ဖွင့်လာပြန်ပါပြီ။ User တွေမှာ ရွေးချယ်မှု ရှိတာကို ကျွန်တော် လက်ခံပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မှန်ကန်တဲ့ ရွေးချယ်မှု ဖြစ်ဖို့ အတွက် သတင်းအချက်အလက်ကိုတော့ အမှန်အတိုင်း ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ လူညီညီ မညီညီ ဤဟာဤ ကျွဲဟာကျွဲ ပါပဲ။ User တွေ ဘယ်လောက် အသုံးများများ ဇော်ဂျီဟာ ဘယ်တော့မှ ယူနီကုတ် စံနှုန်း ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာ User တွေ သိထားသင့်ပါတယ်။ ဘာလို့ မဖြစ်နိုင်တာလဲ မေးရင် ကျွန်တော် သိသလောက် ဖြေပါမယ်။ ဇော်ဂျီဟာ ယူနီကုတ် စံနှုန်းကို လုံးဝ မလိုက်နာ ထားပါဘူး။ ယူနီကုတ် စာတမ်းကို အကြမ်းမျဉ်း လှန်လှောပြီး ဖတ်ရင်တောင် တွေ့နိုင်တဲ့ အချက်အလက်တွေက အစ မသိချင်ယောင်ဆောင်ပြီး အလွယ်လမ်း လိုက်ထားပါတယ်။ Globalization ခေတ်ကြီးမှာ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းဆိုတာ အရေးပါတဲ့ နေရာကနေ ပါဝင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာက သဘောတူထားတဲ့ စံနှုန်းကို မလိုက်နာဘဲ လုပ်နေကြအတိုင်း အားလုံးကို မြန်မာ့နည်း မြန်မာ့ဟန် နဲ့ သွားကြမယ် ဆိုပြီး ခေါင်းမာနေကြမယ် ဆိုရင်လည်း ကျွန်တော့် အနေနဲ့ အထူးတလည် ဘာမှ ထပ်ပြီး ပြောနေစရာ မရှိပါဘူး။

ဇော်ဂျီသုံးလို့ ဘာပြသနာမှ မရှိဘူး ဆိုပြီး ပြောနေကြပါတယ်။ အချိန်တန် ကွန်ဗာတာထဲထည့် ယူနီကုတ် ပြောင်းလိုက် ဖြစ်သွားတာပဲ ဆိုပြီး ပြောကြပါတယ်။ Database ထဲက Unicode Normalization ကိစ္စကို ဘယ်သူမှ ထည့်မပြော ကြပါဘူး။ ရူးချင်ယောင် ဆောင်နေကြပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ စိတ်ကူးယဉ် ပြသနာ မဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာအွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်းမှာ ကြုံခဲ့ဖူးပါတယ်။ ယူနီကုတ် ၅.၁ စနစ် ထွက်တော့ MySQL က သူတို့ ဒေတာဘေ့စ်ထဲမှာ မြန်မာစာ ကိုပါ ယူနီကုတ် စံနှုန်းအတိုင်း သိမ်းဆည်းလို့ ရအောင် လုပ်လိုက်ပါတယ်။ မြန်မာ အွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ MySQL ဒေတာဘေ့စ် ကို သုံးထားပါတယ်။ အဲဒီတော့ မြန်မာအွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်း ထဲမှာ ယူနီကုတ် စနစ်မဟုတ်တဲ့ ဇော်ဂျီနဲ့ ရေးထားတဲ့ စာတွေ အကုန်လုံး သုံးမရအောင် ဖြစ်ကုန်ပါတယ်။ Backup ရှိလို့သာ တော်ပါသေးတယ်။ မြန်မာ အွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်းမှာ ကိုယ့်ဒေတာဘေ့စ်ကိုယ် ကိုင်တာမို့ ဘာမှ ပြသနာ မရှိပါဘူး။ ဒေတာဘေ့စ်ကို မြန်မာစာ နားမလည်အောင် ရူးချင်ယောင် ဆောင်ခိုင်းလိုက်လို့ ရပါတယ်။ အကယ်၍ Google ကသာ သူတို့ရဲ့ ဒေတာဘေ့စ်ကို မြန်မာစာ နားလည်တဲ့ ဒေတာဘေ့စ် အဖြစ် Upgrade လုပ်လိုက်မယ် ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ Blogspot ပေါ်မှာ ဇော်ဂျီနဲ့ ရေးထားတဲ့ စာတွေ ဘာဖြစ်သွားမလဲ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။ မြန်မာအွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်းမှာ လုပ်တုန်းကလို ဒေတာဘေ့စ်ကို မြန်မာစာ နားမလည်အောင် ရူးချင်ယောင်ဆောင်ခိုင်းလို့ မရပါဘူး။ Blogspot ထဲမှာ ဒေတာဘေ့စ်ကို ကျွန်တော်တို့ လိုသလို ပြင်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး မရှိပါဘူး။ ဒီကိစ္စ သေသေချာချာ သိချင်ရင် ကိုယ်တိုင်ကြုံခဲ့ဖူးတဲ့ ကိုစိုးမင်းတို့ ၊ မြန်မာသင်ကာတို့ ၊ အိုကိစံတို့ကို မေးကြည့်နိုင်ပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက အခုလက်ရှိ Microsoft က မြန်မာစာကို တရားဝင် Support မလုပ်သေးပါဘူး။ Microsoft ကသာ မြန်မာစာကို တရားဝင် Support လုပ်ခဲ့မယ် ဆိုရင် နောက်ထပ် ပြသနာ တစ်ခု လာပါတော့မယ်။ Microsoft က ဇော်ဂျီ စံနှုန်းနဲ့ သွားမှာ မဟုတ်ပဲ နိုင်ငံတကာက သဘောတူထားတဲ့ ယူနီကုတ် စံနှုန်းနဲ့ပဲ သွားမှာပါ။ အဲဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့မှာ Microsoft က ဆော့ဖ်ဝဲလ်တိုင်းကို Workaround လုပ်ပြီး သုံးချင်သုံး မသုံးချင်ရင်လည်း မြန်မာစာ မသုံးဘဲ ပစ်ထားလိုက်ဖို့ပဲ ရှိပါတယ်။

ဇော်ဂျီဖောင့် သုံးတာများ လွယ်လွယ်လေး Download တစ်ချက်လုပ် Install လုပ်လိုက် ပြီးသွားတာပဲ။ ဘာကိစ္စ ကြောင်ပူနေရတာလဲ မေးချင်တဲ့သူလည်း ရှိပါလိမ့်မယ်။ ကျွန်တော်တို့ အချိန်တိုင်းမှာ ကိုယ့်ကွန်ပြူတာနဲ့ကိုယ် အင်တာနက် သုံးဖို့ အခွင့်အရေး မရှိပါဘူး။ ကျောင်းက ကွန်ပြူတာ၊ ရုံးက ကွန်ပြူတာ၊ အင်တာနက် ကဖီးက ကွန်ပြူတာများနဲ့ အင်တာနက် သုံးရတဲ့ အခါများလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီအခါမျိုးမှာ ကိုယ့်မှာ အက်ဒမင် အခွင့်အရေး မရှိတဲ့အတွက် ဖောင့်ကို ဒေါင်းလုပ်လုပ်ပြီး သုံးလို့ မရပါဘူး။

နိုင်ငံတကာကို ရောက်ရင် အတော် မျက်နှာငယ်ပါတယ်။ အင်တာနက် ကဖီးမှာ ကိုယ့်ဘေးက ဂျပန်က ဂျပန်စာတွေဖတ်၊ ကုလားက အိန္ဒိယစာတွေ ဖတ်နေတဲ့ အချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ကတော့ ဘာမှန်းမသိတဲ့ လေးထောင့်တုံးတွေပဲ ထိုင်ကြည့်နေရပါတယ်။ အကြံအဖန်လုပ် ဖောင့်သွင်းပြီး ဖတ်ဖို့ ကြိုးစားပေမယ့်လည်း အက်ဒမင် အခွင့်အရေး မရှိလို့ ဘာမှ လုပ်မရပါဘူး။ မြန်မာစာကို Windows ထဲမှာ Native Language တစ်ခု အနေနဲ့ ပါလာမယ့် အချိန်ကို ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း အဲဒီ အချိန်ကျရင် Native Language Support ကို သုံးပြီး ဇော်ဂျီနဲ့ ရေးထားတဲ့ စာကို ဖတ်လို့ ရမှာ မဟုတ်ဘဲ ယူနီကုတ် ၅.၁ နဲ့ ရေးထားတဲ့ စာပဲ ဖတ်လို့ ရမယ် ဆိုတာကို User တွေ အနေနဲ့ သိထားသင့် ပါတယ်။

နောက်တစ်ခု က ဘာသာပြန် ကိစ္စပါ။ အခု Open Office.org 3.1 ကို မြန်မာလို ပြန်ပြီးပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် တတ်လို့ ကိစ္စ မရှိပေမယ့် အင်္ဂလိပ်စာကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် မတတ်တဲ့ မြန်မာတောသူတောင်သားတွေ ကွန်ပြူတာ သုံးနိုင်တဲ့ ခေတ်ကို မျှော်ကြည့် ရပါမယ်။ သူတို့ အတွက် ထည့်စဉ်းစား ပေးရပါမယ်။ ဆော့ဖ်ဝဲလ်တွေကို မြန်မာလို ပြန်နိုင်ရင် မြန်မာပြည်မှာ ကွန်ပြူတာကို အသုံးပြုနိုင်မယ့်သူ ပိုများ လာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ နာမည်ကြီး ဆော့ဖ်ဝဲလ် အသိုင်းအဝန်း (Community) အချို့ က ယူနီကုတ် စနစ်ကို မလိုက်နာတဲ့ ဇော်ဂျီကို ဘာသာပြန်တဲ့ နေရာမှာ သုံးဖို့လက်မခံပါဘူး။ သူတို့ အနေနဲ့ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းဖြစ်တဲ့ ယူနီကုတ် ၅.၁ ကိုပဲ လက်ခံပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း မြန်မာစာ အသုံးပြုသူ အများစုက ဇော်ဂျီကို သုံးနေကြတဲ့အတွက် ယူနီကုတ်နဲ့ ဘာသာပြန်မယ့်သူ နည်းနေပါတယ်။ အပေါ်ယံကြည့်ရင် မဆိုင်ဘူး ထင်ရပေမယ့် သေသေချာချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးသာ ယူနီကုတ် ၅.၁ သုံးနေကြရင် ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဘာသာပြန်မယ့်သူ ဒီထက်မက များလာနိုင်တယ် ဆိုတာ အသေအချာပါပဲ။

နောက်တစ်ခုက တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကား ကိစ္စပါ။ ဒီကိစ္စကလည်း မှန်ပါတယ်။ ဇော်ဂျီက စကောကရင်၊ ပိုးကရင် အစရှိတဲ့ တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားတွေအတွက် သတ်မှတ် ထားတဲ့ ကုတ်ဒ်ပွိုင့်တွေကို ယူသုံးထားပါတယ်။ အဲဒီအတွက် တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားတွေ အတွက် ဇော်ဂျီက သီးသန့်ထုတ်ထားတဲ့ တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားဖောင့်ကို သုံးရင်သုံး မသုံးရင်တော့ မြန်မာစာနဲ့ တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားကို စာမျက်နှာ တစ်ခုတည်းမှာ အတူ မသုံးကြဖို့ပဲ ရှိပါတယ်။ စာဖတ်သူတွေ အရိပ်ပြရင် အကောင်မြင်တယ် ဆိုတာကို ကျွန်တော် ယုံကြည်ပါတယ်။ ဘာပြသနာ ရှိလဲ ဆိုတာ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ကျွန်တော် ဒီပြသနာကို အေးအေးဆေးဆေး ဖြေရှင်းချင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် မြန်မာအိုင်တီပရိုမှာ ဇော်ဂျီနဲ့ ယူနီကုတ် ၅.၁ အဖွဲ့တွေကြား ကြားဝင်ဖြန်ဖြေရေး လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ကျွန်တော်ရေးခဲ့တဲ့ ပို့စ်ရဲ့ ကော်ပီကို ဒီမှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ ပြသနာက ဇော်ဂျီဖောင့် ထုတ်လုပ်တဲ့သူတွေဖက်က အားလုံးနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ မကြိုးစားဘဲ ငါတို့ဖောင့်ကို လူသုံးများတာ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်း ဘာလို့ လိုက်နာရမှာလဲ ဆိုတဲ့ အပေါက်မျိုး ချိုးပါတယ်။ ဇော်ဂျီဖောင့် လူသုံးများရတဲ့ ကိစ္စမှာ User တွေကို သတင်းအချက်အလက် အမှားတွေ ပေးထားတယ် ၊ ယူနီကုတ် အစစ်အမှန် မဟုတ်ဘဲ ယူနီကုတ်လို့ နာမည် ခံထားတယ် ဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေကို ဝန်မခံပါဘူး။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့လည်း ရှေ့ဆက်ပြီး ဇော်ဂျီ User အနေနဲ့ လူမိုက်အားပေး လုပ်နေသင့်သလား မသင့်ဘူးလား ဆိုတာကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ပြန်သုံးသပ်ဖို့ လိုအပ်နေပြီ လို့ ထင်ပါတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်း အားလုံးကို တိုက်တွန်း လိုက်ရပါတယ်။

Stay ရှောင်သူ တစ်ယောက်ရဲ့ မှတ်တမ်း

မောင်ဇေ တစ်ယောက် မလေးရှားကို စတေးရှောင်မယ် ပြောတော့ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး မျက်ခုံးလှုပ် ကြပါတယ်။ မောင်ဇေလို အေးတိအေးစက် မပွင့်တပွင့် ပုံစံနဲ့ စင်ကာပူမှာ နေရတာ ပြသနာ မရှိပေမယ့် မလေးရှားလို လုတယ် ယက်တယ် တချိန်လုံးကြားနေရတဲ့ နိုင်ငံကို တစ်ယောက်တည်း သွားမယ် ဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့အားလုံး သူ့အတွက် စိုးရိမ်ကြတာပါ။ သူနဲ့ အတူနေတဲ့ သူငယ်ချင်း မောင်အုပ် တစ်ယောက်လည်း အတော် ခေါင်းကျိန်း နေပါတယ်။ ဒီကောင့်ပုံစံက မျက်နှာမြင် လုချင်ပါစေ ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးလို့ မလေးရှားမှာ အနေကြာဖူးတဲ့ သူငယ်ချင်း တစ်ယောက်က မှတ်ချက်ပေး ပါတယ်။

အခုနောက်ပိုင်း စင်ကာပူမှာ အလည်အပတ်နဲ့ အလုပ်လာရှာရင် အရင်တုန်းကလို ဗီဇာ ၃ လ မရတော့ပဲ လေဆိပ် အဝင်မှာ တစ်လ နဲ့ သက်တမ်းတိုး တစ်လ စုစုပေါင်း နှစ်လ ပဲ ရပါတော့တယ်။ မောင်ဇေက တကမ္ဘာလုံး စီးပွားပျက်ကပ် ဆိုက်နေတဲ့ အချိန် စင်ကာပူကို ရောက်လာတော့ ဗီဇာ ၂ လပြည့်ပေမယ့် အင်တာဗြူးတွေပဲ သွားရပြီး အလုပ်မရ သေးပါဘူး။ သူဘွဲ့ရထားတဲ့ ယူကေ ကျောင်းက Employment Pass Eligible Certificate (EPEC) ခေါ်တဲ့ အလုပ်ရှာတဲ့ တစ်နှစ်ဗီဇာ လျှောက်တဲ့နေရာမှာ အကျုံးဝင် ပေမယ့် တကယ်တမ်း လျှောက်တော့ ရီဂျက်ထိပါတယ်။ ဗီဇာကလည်း ထပ်တိုးလို့ မရတော့ ရန်ကုန်ပြန်မလား၊ စတေးရှောင်မလား နှစ်လမ်းပဲ ရွေးစရာ ကျန်ပါတော့တယ်။

ကျွန်တော်တို့ အားလုံးက သူ့ကို ရန်ကုန်ပြန်ပြီး အေးအေးဆေးဆေးမှ ပြန်လာခဲ့ဖို့ အကြံပေးပါတယ်။ မောင်ဇေကတော့ တစ်ပတ်လောက် မလေးရှားကို ထွက်ပြီး ပြန်ဝင်ကြည့်မယ်။ မရတော့လည်း ပြန်တာပေါ့လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ မောင်ဇေတစ်ယောက် မလေးရှားကို စတေးရှောင်တဲ့ တစ်ပတ်အတွင်း ကွာလာလမ်ပူမှာ နေဖို့ ထိုင်ဖို့ ကိစ္စတွေအတွက် မောင်အုပ်က အပူတပြင်း စုံစမ်း ပါတော့တယ်။ စင်ကာပူကို ပြန်ဝင်ဖို့ Re-Entry Visa လျှောက်တော့ ရတာနဲ့ ဒါဆိုရင် မဆိုးသေးဘူးလို့ တွက်မိကြပါတယ်။ ကံကောင်းချင်တော့ အဲဒီအတော အတွင်းမှာပဲ စင်ကာပူ တစ်ဖက်ကမ်းက ဂျဟိုးမှာ နေတဲ့ ကျွန်တော့်ညီဝမ်းကွဲ ဇော်လတ်နဲ့ အဆက်အသွယ် ရပါတယ်။ ဇော်လတ်က မလေးရှား လာရင် ဘာမှ ပြသနာ မရှိဘူး။ နေချင်ရင် သူ့အိမ် လာနေလို့ ရတယ် ဆိုတာနဲ့ မောင်ဇေတစ်ယောက် ကွာလာလမ်ပူကို စတေးရှောင်မယ့် အစီအစဉ် ဖျက်ပြီး ဂျဟိုးပဲ သွားတော့မယ် ဆိုပြီး အစီအစဉ် ပြောင်းသွားပါတယ်။

ဇော်လတ်က ဟိုဘက်ကမ်းသာ ကူးလာခဲ့။ မလေးရှား အင်မီဂရေးရှင်း အထွက် စီးတီး စကွဲယားကနေ သူစောင့်နေမယ် လို့ ကျွန်တော့်ကို လှမ်းပြောပါတယ်။ မောင်ဇေကို လမ်းညွှန်ပေမယ့် သူလည်း ဝါးတားတား ဖြစ်နေပုံ ပါပဲ။ နောက်ဆုံးတော့ မထူးပါဘူးကွာ။ ငါကိုယ်တိုင် မင်းကို ဟိုဖက်ကမ်း လိုက်ပို့ပါမယ်လို့ ကျွန်တော် အာမခံလိုက်ပါတယ်။

ကုန်းမကြီးကို ကူးပြီ

ကျွန်တော်နဲ့ မောင်ဇေတို့ မလေးရှား ကို ခရီးဆန့်ဖို့ ခရန်းဂျီး (Kranji) ဘူတာရုံမှာ တွေ့ကြပါတယ်။ ကျွန်တော် ဘူတာရုံကို ရောက်ပြီး မကြာခင်မှာပဲ ခရီးရှည် ထွက်တော့မယ့် ပုံစံနဲ့ ခရီးဆောင် အိတ်ကြီး တစ်လုံး ဆွဲလို့ မောင်ဇေတစ်ယောက် ဘူတာရုံကို ရောက်လာပါတယ်။ ဘယ်လို ဖြစ်တာလဲ မေးတော့ ပြန်စရာ ရှိရင် တခါတည်း ပြန်ရအောင် အကုန် ထည့်လာတာလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါတောင် မောင်အုပ်က တားလို့ အိတ်နှစ်အိတ်ထဲမှာ တစ်အိတ်ကို ထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ကျွန်တော့်ကို အစ်ကို ကားလက်မှတ်က ဘယ်မှာ ဝယ်ရမှာလဲ။ အတော်ဝေးသလား လို့ မေးပါတယ်။ ဘာလက်မှတ်မှ မလိုဘူး။ စင်ကာပူထဲမှာ ဘတ်စ်ကားစီးသလို အီးဇီးလင့်ခ် ကတ်ဒ်သုံးပြီး ဘတ်စ်ကား တက်စီးသွားရုံပဲ။ ၁၅ မိနစ်လောက်ပဲ စီးရတယ် လို့ ကျွန်တော်က ပြန်ပြောလိုက် ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ရုံးဆင်းချိန် လူကြပ်တဲ့ နံပါတ် ၁၇၀ ဘတ်စ်ကားပေါ်ကို ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်သား ခရီးဆောင် အိတ်ကြီးတစ်လုံးနဲ့ ကိုးရိုးကားယား တက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ခရန်းဂျီးကနေ ထွက်လို့ ဘတ်စ်ကား ၂ မှတ်တိုင် ၃ မှတ်တိုင်လောက် စီးပြီးတော့ စင်ကာပူ အင်မီဂရေးရှင်းကို ရောက်ပါတယ်။ စင်ကာပူ အင်မီဂရေးရှင်းနဲ့ မလေးရှား အင်မီဂရေးရှင်းမှာ ပြသနာ အထွေအထူးတော့ မရှိပါဘူး။ အင်မီဂရေးရှင်း အဆောက်အဦးထဲက ထွက်တော့ ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင် နည်းနည်း ရွာလည်နေပါတယ်။ အဆောက်အဦး အသစ် ပြောင်းပြီးကတည်းက စီးတီးစကွဲယား ဘက်ကို မထွက်ဖြစ်လို့ အတော် ရှာယူလိုက် ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အင်မီဂရေးရှင်း အဆောက်အဦး အသစ်က စီးတီး စကွဲယားနဲ့ ဆက်ရက် ပါပဲ။ စီးတီးစကွဲယားကနေ ထွက်ပြီးတော့ အပြင်ဖက်က ကျွန်တော်တို့ ထိုင်နေကျ မလေး စားသောက်ဆိုင်မှာ အသင့်စောင့်နေတဲ့ ဇော်လတ်နဲ့ တွေ့ပါတယ်။

ဇော်လတ်က ကျွန်တော့်ကို “စိတ်ချလက်ချသာ ထားခဲ့ ကိုဇက်တီ။ ပြန်မယ့်နေ့ ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင် လာကင်း (Larkin) ဘတ်စ်ကားဂိတ်မှာ စင်ကာပူ ပြန်မယ့် ၁၇၀ ဘတ်စ်ကားပေါ် တင်ပေးလိုက်မယ်။” လို့ အာမခံပါတယ်။ မောင်ဇေကတော့ အဲဒီအချိန် ရောက်မှ “ သွားပြီ။ ကျွန်တော့် အိတ်ကို ခတ်ထားတဲ့ သော့တွဲ စင်ကာပူမှာ ကျန်ခဲ့ပြီ။ ကိစ္စတော့ မရှိပါဘူး။ သော့ဖျက်လိုက်မယ်” လို့ ပြောလို့ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး ဝိုင်းရယ် ကြပါတယ်။ ဒါနဲ့ပဲ မောင်ဇေကို ဇော်လတ်နဲ့ ထားခဲ့ပြီး ကျွန်တော် စင်ကာပူ ပြန်လာခဲ့ပါတယ်။

ကျွန်းကို ပြန်လာခြင်း

မောင်ဇေ ဂျဟိုး ရောက်ပြီးတော့ အဲဒီ အပတ်ထဲမှာ ဇော်လတ်ဆီကို ဖုန်း တစ်ခါ နှစ်ခါ ဆက်ဖြစ်ပါတယ်။ အဆင်ပြေလား မေးတော့ အားလုံးအဆင်ပြေပါတယ်လို့ ဇော်လတ်က ပြောပါတယ်။ ကျွန်တော်လည်း မောင်ဇေကိစ္စ မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် ပါပဲ။ ဒီလိုနဲ့ နောက်တစ်ပတ် တနင်္ဂနွေနေ့ မနက်ခင်း ကျွန်တော် အိပ်ရာထဲမှာ နှပ်နေတုန်း ဇော်လတ်ဆီက ဖုန်းလာပါတယ်။

“မောင်ဇေ ကို ကျွန်တော် အခုပဲ ကားပေါ်တင်ပေးလိုက်ပြီ။ ကျွန်တော် အိမ်တော့ မပြန်သေးဘူး။ မြို့လယ်ခေါင်မှာပဲ နည်းနည်း ပတ်လိုက်ဦးမယ်။ သူ စင်ကာပူထဲ ရောက်ပြီ ဆိုမှပဲ ကျွန်တော် ပြန်တော့မယ်။” လို့ ဇော်လတ်က ကျွန်တော့်ကို လှမ်းပြောတာပါ။

ကျွန်တော်လည်း ပြသနာ မရှိပါဘူး။ မောင်ဇေ စင်ကာပူထဲ ရောက်ရင်တော့ ဖုန်းဆက်မှာပဲ လို့ တွေးပြီး ပြန်အိပ်ပါတယ်။ နောက်ထပ် နာရီဝက်လောက်နေတော့ ဖုန်းထပ်လာပါတယ်။ ဒီတစ်ခါတော့ မောင်အုပ် ဆက်တာပါ။ “ကိုဇက်တီ။ မောင်ဇေတော့ မလေးရှားပြန်ရောက်သွားပြီ။” လို့ လှမ်းပြောပါတယ်။

ကျွန်တော်က ဘယ်လို ဖြစ်တာလဲ မေးတော့ “သူက အင်မီဂရေးရှင်းမှာ စင်ကာပူကနေ ရန်ကုန် ပြန်မယ် ပြောတယ်။ အဲဒါ လေယာဉ်လက်မှတ် Confirm လုပ်ပြီးပြီလား မေးတော့ မလုပ်ရသေးဘူး ဆိုတာနဲ့ အဲဒီက အရာရှိက ဒါဆိုရင် မင်းမလေးရှားကို ပြန်တော့ ဆိုပြီး ပြန်လွှတ်လိုက်တာ။” လို့ ပြောပါတယ်။

သူ့ရဲ့မလေးရှား ဗီဇာက တစ်ကြိမ်ပဲ ဝင်လို့ရတဲ့ ဗီဇာပေမယ့် စင်ကာပူ အင်မီဂရေးရှင်းက စတေးမကုန်သေးဘူး။ ပြန်ဝင်လို့ ရတယ်။ ဆိုပြီး စာရွက်တစ်ရွက် သူ့ပတ်စ်ပို့စ် မှာ ညှပ်ပြီး သူ့ကို နောက်စာအိတ် တစ်အိတ်နဲ့ အတူ မလေးရှားကို ပြန်လွှတ်လိုက်တာပါ။ အဲဒီစာအိတ်ကိုတော့ မလေးရှားရောက်ရင် သူတို့ ရေးတဲ့ လိပ်စာအတိုင်း ပို့ပေးလို့ မှာလိုက်ပါတယ်။ ဇော်လတ်တစ်ယောက် သူ့ကို စိတ်မချလို့ မြို့ထဲမှာ စောင့်နေတာနဲ့ အတော်ပါပဲ။ အင်မီဂရေးရှင်း အထွက်မှာပဲ သူတို့ နှစ်ယောက် ပြန်တွေ့ပြီး ဇော်လတ်တို့ နေတဲ့အိမ်ကို ပြန်သွား ကြပါတယ်။

ခဏနေတော့ ဇော်လတ်က ဖုန်းဆက် လာပါတယ်။ သူတို့ အိမ်အပြန် တက်ကစီ စီးတော့ တက်စီ ဒရိုင်ဘာက စလုံး ကိုဝင်ဖို့ လမ်းကြောင်းရှိတယ်။ ရိုက်မလား လို့ မေးတယ် ဆိုပါတယ်။ စလုံးကို လမ်းကြောင်းနဲ့ ရိုက်ပြီး ဝင်လို့ရတယ် ဆိုတာကတော့ နည်းနည်း ထူးဆန်း နေပါတယ်။ ဒါမျိုးကလည်း တစ်ခါမှ မကြားဖူး ပါဘူး။ မောင်ဇေကတော့ မလုပ်ချင်ဘူး။ ဒီအတိုင်းပဲ နောက်တကြိမ် ကြိုးစားကြည့်မယ် လို့ ပြောပါတယ်။

ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လာခြင်း

ဒီလိုနဲ့ နောက်ထပ် တစ်ပတ်လောက် ကြာသွားပါတယ်။ မောင်ဇေရဲ့ မလေးရှားမှာ နေထိုင်ခွင့် ၁၄ ရက် ရတာလည်း ကုန်ခါနီးပါပြီ။ မောင်အုပ်နဲ့ တိုင်ပင်တော့ မောင်အုပ်က ကျွန်တော် သူ့ လေယာဉ်ပျံ လက်မှတ်ကို ဝင်မယ့် နေ့နဲ့ တစ်ပတ်လောက် ခွာပြီး Confirm လုပ်ပေးလိုက်မယ်။ အဲဒါဆိုရင်တော့ သူဝင်လို့ ရမယ် ထင်ပါတယ် လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြသနာက တက်ပါတယ်။ Confirm လုပ်ပေးလိုက်တဲ့ လေယာဉ်ပျံလက်မှတ် မောင်ဇေဆီကို အီးမေးလ်နဲ့ လှမ်းပို့လိုက်ပေမယ့် သူတို့နားက အင်တာနက်ဆိုင်မှာ ထုတ်စရာ ပရင်တာ မရှိပါဘူး။ ဒါနဲ့ ဘယ်လို လုပ်ရမှန်း မသိ ဖြစ်နေပါတယ်။

ဒီတစ်ခါလည်း မောင်ဇေကံကောင်းပါတယ်။ ကျွန်တော် ဂျဟိုးမှာ ဧည့်ခံပွဲ တစ်ခု သွားရဖို့ အကြောင်း ပေါ်လာ ပါတယ်။ ဇော်လတ်ကို လှမ်းပြောတော့ ဇော်လတ်က ကျွန်တော် သွားမယ့် နေရာကို သူသိတယ်။ လေယာဉ်ပျံလက်မှတ် အဲဒီမှာ သူတို့ လာယူမယ် လို့ ပြန်ပြောပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ မောင်အုပ်ဆီက လေယာဉ်ပျံလက်မှတ်ကို ယူပြီး ဂျဟိုးကို လစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရေးကြီး သုတ်ပြာနဲ့ ထွက်ခဲ့ရတော့ လေယာဉ်လက်မှတ်က အိမ်မှာ ကျန်နေခဲ့ပါတယ်။ လမ်းတဝက်ရောက်မှ သတိရလို့ တစ်အိမ်တည်း အတူနေတဲ့ ဖိုးလ ကို အကူအညီတောင်ပြီး လိုက်ပေးခိုင်းရပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အဲဒီညက ဇော်လတ်နဲ့ မောင်ဇေတို့ နှစ်ယောက်ကို ဧည့်ခံပွဲ လုပ်တဲ့ စားသောက်ဆိုင် နေရာမှာ ချိန်းပြီး လေယာဉ်လက်မှတ်ကို ပေးလိုက် ပါတယ်။ မောင်ဇေတော့ မနက်ဖြန် စင်ကာပူ ပြန်ဝင်ရမှာမို့ တက်ကြွနေပါတယ်။

အဲဒီညက ဧည့်ခံပွဲက နောက်ကျမှ ပြီးလို့ ကျွန်တော် စင်ကာပူကို ညသန်းခေါင်ကျော်မှ ပြန်ရောက်ပါတယ်။ အဲဒါနဲ့ နောက်တစ်နေ့ မနက်ရောက်တော့ တော်တော်နဲ့ မထတော့ပါဘူး။ အိပ်ရာကနိုးတော့ ဖုန်းထဲမှာ Miss Call တွေွ တွေ့ပါတယ်။ မောင်အုပ် နဲ့ ဇော်လတ် ခေါ်ထားတာပါ။

ကျွန်တော် ပြန်ခေါ်တော့ မောင်အုပ်က “ကိုဇက်တီ။ မောင်ဇေတော့ မလေးရှား ပြန်ရောက်သွားပြန်ပြီ။” လို့ ပြောပါတယ်။

ဘယ်လို ဖြစ်တာလဲ မေးတော့ “အရင်တစ်ခါ လိုပဲ။ လေယာဉ်ပျံလက်မှတ်က Confirm လုပ်ထားပေမယ့် တစ်ပတ် ကွာနေလို့ ပေးမဝင်ဘူး။ သူ့အိတ်တွေ အားလုံးကို ဖွင့်ရှာပြီး အလုပ်လျှောက်တဲ့ စာရွက်တွေ တွေ့လို့ မင်း စင်ကာပူမှာ အလုပ်လာရှာတာ။ နောက်တစ်ခေါက်ထပ် ဝင်ခွင့် မပေးနိုင်ဘူးလို့ ပြောလိုက်တယ်။ အခု မလေးရှားဖက် ပြန်လွှတ်လိုက်ပြီ။” လို့ မောင်အုတ်က ပြောပါတယ်။

“သူ့မလေးရှား ဗီဇာက ဒီနေ့ကုန်ပြီလေ။ ဘယ်လို လုပ်မှာလဲ။” လို့ ကျွန်တော်က မေးတော့ “အခု သူ မလေးရှား အင်မီဂရေးရှင်းမှာ ရောက်နေပြီ။ ဟိုက သူက ခဏ ထိုင်စောင့်ခိုင်းထားတယ်။ ဗီဇာထပ်ပေးဖို့ စဉ်းစားနေတယ် ပြောတယ်။” လို့ မောင်အုတ်က ပြောပါတယ်။ တစ်နာရီလောက် ကြာတော့ ဇော်လတ်ဆီကနေ “မောင်ဇေကို ဗီဇာ ၃ ရက် ထပ်ပေးလိုက်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ အိမ်ပြန်ရောက်နေပြီ။” ဆိုပြီး ဖုန်းလာပါတယ်။

ဇော်လတ်က သူတို့နှစ်ယောက် အင်မီဂရေးရှင်း အထွက်မှာ စင်ကာပူက အစ်မကြီးတစ်ယောက်နဲ့ တွေ့ခဲ့ကြောင်းနဲ့ အဲဒီအစ်မကြီးက သူတို့ကို အတော်များများ ရှင်းပြလိုက်တဲ့ အကြောင်းလည်း ပြောပါတယ်။ ဇော်လတ် ပြောလို့ ဆက်စပ်ကြည့်မိတော့ အဲဒီ အစ်မကြီးကလည်း စင်ကာပူက ဘလော့ဂါ တစ်ယောက် ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီ အစ်မကြီးက စာအုပ်ထဲမှာ စင်ကာပူ အင်မီဂရေးရှင်းက အနီရောင်တုံး ထုလိုက်ရင် နောက်တစ်ခေါက် ပြန်ဝင်ဖို့ အတော်ကိုု မလွယ်ဘူး လို့ ပြောလိုက်ပါတယ်။ မောင်ဇေက တော့ သူ့စာအုပ်ကို လှန်ကြည့်ပြီး အနီရောင်တုံး တွေ့သွားလို့ စိတ္တဇ ဖြစ်နေပါတယ်။ အနီတုံး ထိသွားပြီ။ ရန်ကုန်ပဲ ပြန်တော့မယ် လို့ ပြောနေပါတယ်။

ညနေရောက်မှ ဇော်လတ်နဲ့ ဖုန်းပြောဖြစ်တော့ ဇော်လတ်က “ ကိုဇက်တီ ကျွန်တော် သူ့စာအုပ်ကို ယူကြည့်ပြီးပြီ။ အနီတုံးဆိုလို့ မလေးရှား အထွက် အင်မီဂရေးရှင်းက ထုပေးတဲ့ အနီတုံးပဲ ရှိတယ်။ စလုံးက အနီရောင်တုံး မရှိဘူး။ မောင်ဇေ သေချာ မကြည့်ပဲ ပြောတာ။ ” လို့ ပြောမှ နည်းနည်း စိတ်အေး သွားရပါတယ်။

ပြည်တော်ပြန်တော့မယ်

ကျွန်တော်နဲ့ မောင်အုပ်တို့ မောင်ဇေကိစ္စကို ဘယ်လို လုပ်မှာလဲ ဆိုတာ ခေါင်းချင်းရိုက်ပြီး တိုင်ပင်ကြ ပါတယ်။ မောင်အုပ်ကတော့ ကွာလာလမ်ပူကနေပဲ ရန်ကုန် ပြန်ဖို့ လက်မှတ် ဝယ်ပေး လိုက်တော့မယ် လို့ ပြောပါတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ သူ့မှာ စင်ကာပူ လက်မှတ်ကြီး ရှိနေတာပဲ။ ကွာလာလမ်ပူ ကနေ စင်ကာပူ ထရန်စစ်နဲ့ ရန်ကုန် ပြန်ခိုင်းလိုက်ပေါ့ လို့ အကြံပေးပါတယ်။ ဒါနဲ့ ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်သား ပင်နီဆူလာကို ကွာလာလမ်ပူကနေ စင်ကာပူ လာတဲ့ လေယာဉ်လက်မှတ် ဝယ်ဖို့ ထွက်ခဲ့ကြ ပါတယ်။ ပင်နီဆူလာမှာ မေးတော့ အဲယားအေးရှား လက်မှတ်ကို ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်လောက် ရှိမယ် ပြောပါတယ်။ ဒါနဲ့ အဲဒီမှာ မဝယ်ဖြစ်တော့ပဲ အွန်လိုင်းကနေပဲ ဂျက်စတား လက်မှတ် ဝယ်လိုက်ကြပါတယ်။ ဂျက်စတား လက်မှတ်က ကွာလာလမ်ပူကနေ စင်ကာပူ အထိ ဒေါ်လာ ၅၀ တောင် မကျပါဘူး။

အဲဒီမှာ နောက်ထပ် ပြသနာ တစ်ခု က စပါတယ်။ မောင်ဇေကို တစ်ယောက်တည်း ကွာလာလမ်ပူကို လွှတ်လိုက်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ နည်းနည်း မျက်ခုံးလှုပ် နေပါတယ်။ ဇော်လတ်ကလည်း အလုပ်ရှိသေးတော့ ကွာလာလမ်ပူ အထိ လိုက်မပို့ နိုင်ပါဘူး ။ ဒါနဲ့ KL မှာနေတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေဆီ ဖုန်းဆက်ပြီး အကူအညီ တောင်းရပါတယ်။ ကျွန်တော့် အစ်ကိုတွေရဲ့ သူငယ်ချင်း ၂ ယောက် ရှိပေမယ့် သူတို့ နှစ်ယောက်စလုံးကို ဖုန်းခေါ်လို့ မရပါဘူး။ ကျွန်တော့်အစ်ကို ကိုဖြိုးကတော့ နောက်ဆုံး မဖြစ်ဘူး ဆိုရင် သူလိုက်ပို့ပေးမယ် လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီတစ်ခါလည်း မောင်ဇေကံကောင်းပါတယ်။ ကျွန်တော့် အစ်ကိုလေးရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဟောင်း တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ကိုသိန်းနဲ့ ချိတ်မိပါတယ်။ ကိုသိန်းက ကူညီပေးမယ် ပြောတာနဲ့ မောင်ဇေကို KL သွားတဲ့ ဘတ်စ်ကားပေါ် တင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ကိုသိန်းက မောင်ဇေကို KL ကားဂိတ်မှာ လာကြိုပြီး သူနေတဲ့ အိမ်ခေါ်သွားပါတယ်။ နောက်တစ်နေ့ မနက်ကျမှ သူ့ကို ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (KLIA) သွားတဲ့ ကားပေါ် တင်ပေး လိုက်ပါတယ်။

ကျွန်တော် မောင်ဇေကို သေသေချာချာ မှာလိုက်ပါတယ်။ KL မှာ Check-in လုပ်တဲ့အချိန် ရန်ကုန် ပြန်မယ့် လေယာဉ်လက်မှတ် ပြပြီး စင်ကာပူ ထရန်စစ်နဲ့ ရန်ကုန် ပြန်မယ်ပြော။ ပြီးရင် Baggage ကို တစ်ခါတည်း ရန်ကုန်အထိ တံဆိပ် ကပ်ခိုင်းလို့ မှာလိုက်ပါတယ်။ အဲဒါဆိုရင် စင်ကာပူမှာ Baggage ရွေးစရာ မလိုတော့ဘူး။ ရန်ကုန်ရောက်မှပဲ ရွေးလို့ရတယ် ဆိုတာ ပြောပြ လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီနေ့မနက် ရုံးရောက်ပြီးတော့ သတိရလို့ မောင်ဇေကို ဖုန်းခေါ်ပါတယ်။ မောင်ဇေက “ကျွန်တော် ချန်ဂီ လေဆိပ်မှာ ရောက်နေပြီ အစ်ကို။ အခု အိတ်လိုက်ရှာ နေတယ်။” လို့ ပြောတော့ ဖြစ်ပြန်ပြီဟ လို့ တွေးမိပါတယ်။

“KL မှာ ရန်ကုန် တစ်ခါတည်း ပို့ပေးဖို့ မပြောလိုက်ဘူးလား။” လို့ မေးတော့ “ကျွန်တော် ထရန်စစ် လို့တော့ ပြောတယ် အစ်ကို။ သူတို့က လေယာဉ်လက်မှတ် တောင်းကြည့်ရုံပဲ ကြည့်တယ်။” လို့ ပြန်ပြောပါတယ်။

“အခု လက်ထဲက Baggage လက်မှတ်မှာ YGN ဆိုတဲ့ လက်မှတ်ပါလား။” လို့ ပြန်မေးတော့ “မပါဘူး အစ်ကို။ SIN ဆိုတာပဲပါတယ်။ အဲဒါနဲ့ ချန်ဂီက အင်ဖော်မေးရှင်း ကောင်တာ သွားမေးတော့ အိတ်က အပြင်ရောက်သွားပြီ။ အင်မီ ဂရေးရှင်းကို သွားပြောပါ။ လို့ ပြန်ပြောလိုက်တယ်” ဆိုပြီး မောင်ဇေက ပြန်ပြောပါတယ်။

“အခု ဘာလုပ်နေသလဲ။” မေးတော့ “ အင်မီဂရေးရှင်းက White Card ဖြည့်ပါ ဆိုလို့ ဖြည့်နေတယ်။” လို့ မောင်ဇေ ကပြောပါတယ်။

အဲဒါနဲ့ ကျွန်တော်လည်း စောင့်ကြည့်ဦးမယ် ဆိုပြီး ဒီအတိုင်း ထားလိုက်ပါတယ်။ ခဏနေတော့ မောင်ဇေ ဆီက Miss Call တွေ့ပါတယ်။ ပြန်ခေါ်တော့ ခေါ်လို့ မရပါဘူး။ အဲဒါနဲ့ မောင်အုပ်ဆီကို လှမ်းဆက်တော့ မောင်အုပ်က “ကျွန်တော်လည်း ဒီကောင့်ကို ခေါ်နေတာ အစ်ကို။ ဖုန်းပိတ်ထားတယ်။ လုံးဝ ခေါ်လို့ မရဘူး။” လို့ ပြောပါတယ်။

အဲဒီလိုနဲ့ စင်ကာပူက SilkAir မထွက်ခင် ၂နာရီခွဲ လောက်အထိ ကျွန်တော်နဲ့ မောင်အုပ်တို့ တစ်ယောက်တစ်လှည့် ဖုန်းခေါ်ကြပေမယ့် ဘာမှ မထူးပါဘူး။ ဇော်လတ်ကလည်း မောင်ဇေ ဖုန်းပိတ်ထားလို့ အခြေအနေ သိချင်လို့ ကျွန်တော့်ကို လှမ်းမေးပါတယ်။ ကိုသိန်းကလည်း ဇော်လတ်ဆီကို မောင်ဇေတစ်ယောက် အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိလဲလို့ ဖုန်းဆက်ပြီး မေးပါတယ်။ အားလုံးက စိတ်ပူနေပေမယ့် မောင်ဇေ တစ်ယောက်တော့ အစအနတောင် ရှာမရဘဲ ပျောက်ချင်းမလှ ပျောက်နေပါတယ်။

မောင်အုပ်ကတော့ “ကျွန်တော် ဒီညနေ ရန်ကုန် အိမ်ကို ဖုန်းဆက်ကြည့်မယ်။ ပြန်မရောက်သေးဘူး ဆိုရင်တော့ ချန်ဂီကို လိုက်သွားပြီး စုံစမ်းကြည့်မယ်။” လို့ ကျွန်တော့်ကို ပြောပါတယ်။ ည ၈ နာရီလောက်မှ မောင်အုပ်ဆီက ဖုန်းလာပါတယ်။ “မောင်ဇေတော့ ရန်ကုန် ရောက်နေပြီ။ ” လို့ လှမ်းပြောပါတယ်။ နေ့လည်က ဘယ်လို ဖြစ်တာလဲ မေးတော့ မောင်ဇေရဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ကျွန်တော့်ကို ပြန်ပြောပြပါတယ်။

မောင်ဇေတစ်ယောက် အင်ဖော်မေးရှင်း ကောင်တာ မှာ သူ့အိတ် ကို သွားစုံစမ်းတော့ ကောင်တာက အင်မီဂရေးရှင်းကို သွားပါလို့ ညွှန်လိုက်ပါတယ်။ အင်မီဂရေးရှင်း ရောက်တော့ သူက စင်ကာပူ ဝင်ချင်တယ်လို့ တစ်ခွန်းမှ မပြောပဲ ကျွန်တော့် အိတ် အပြင်ရောက်သွားလို့ ကူညီပါ ဆိုပြီး အကူအညီ တောင်းပါတယ်။ အင်မီဂရေးရှင်း အရာရှိက White Card ဖြည့်ပါ လို့ သူ့ကို ပြောပါတယ်။ အဲဒါနဲ့ သူလည်း ဘုမသိ ဘမသိ White Card ဖြည့်လိုက်ပါတယ်။ White Card ဖြည့်ပြီးတော့ အင်မီဂရေးရှင်း ကောင်တာကို ပြန်ရောက် သွားပါတယ်။ အဲဒီမှာ ပြသနာက စတော့ တာပါပဲ။ အင်မီဂရေးရှင်းက သူ့ပတ်စ်ပို့စ် နံပါတ်ကို ကွန်ပြူတာထဲ ရိုက်ထည့်ပြီးတာနဲ့ သူ့ကို သီးသန့်ခန်းထဲ ခေါ်သွားပါတယ်။ နောက်သူ့ကိုု မင်းဝင်လို့ မရဘူး လို့ ပြောလို့ သူက မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော် ဝင်ချင်လို့ မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော် ထရန်စစ် ဝင်တာ။ နေ့လည် ၂ နာရီခွဲ လေယာဉ်နဲ့ ရန်ကုန် ပြန်မှာ လို့ ပြောပါတယ်။ သူ့ဆီက လေယာဉ်လက်မှတ် တောင်းကြည့်တော့ သူဆီမှာ နောက်ဆုံး Confirm လုပ်ထားတဲ့ လက်မှတ် ပါမလာပါဘူး။ အဲဒီတော့ မင်းလက်မှတ် နေ့စွဲက စနေနေ့မှပဲ။ ဆိုပြီး အင်မီဂရေးရှင်းက ရစ်ပါတယ်။ သူက မဟုတ်ဘူး။ ပြောင်းပြီးပြီ။ မယုံရင် စစ်ကြည့်ပါ ဆိုတော့ သူတို့က စစ်ကြည့်တော့ သူ့လက်မှတ်က ဒီနေ့ နေ့လည် ၂ နာရီ Confirm လုပ်ထားတာ ဟုတ်တဲ့အကြောင်း တွေ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့ကို ရဲအစောင့်အကြပ်နဲ့ အခန်းတစ်ခန်းထဲ ခေါ်သွားပါတယ်။ ခဏနေတော့ Sky Train နဲ့ နောက်တာမင်နယ် တစ်ခုကို ခေါ်သွားပါတယ်။ ကျွန်တော် မှန်းကြည့်ရသလောက်တော့ သူ့ကို ဆွဲစိသွားတာ Terminal 1 မှာ ဖြစ်ပြီးတော့ သူ့ကို ခေါ်သွားတာက Terminal 2 မှာပါ။

နောက်တာမင်နယ်ကို ရောက်တော့ သူ့ကို အခန်းတစ်ခန်း ထဲ ခေါ်သွားပါတယ်။ အဲဒီမှာ သူ့ရဲ့ ပတ်စ်ပို့ အပါအဝင် ကိုယ်နဲ့ အတူ ပါလာတဲ့ ပစ္စည်းတွေ အားလုံးကို လော့ကာ တစ်ခုထဲ ထည့်ပြီး သော့ခတ်ခိုင်းပါတယ်။ အဲဒီ လော့ကာမှာ သော့ နှစ်ခု ရှိပြီးတော့ အင်မီဂရေးရှင်းက အရာရှိနဲ့ သူနဲ့ တစ်ယောက်ကို သော့တစ်ချောင်း စီ သိမ်းရပါတယ်။ မောင်ဇေက သူ နေ့လည် ဖလိုက်နဲ့ ပြန်ရမှာ။ ဘယ်လို လုပ်မှာလဲ မေးတော့ စိတ်မပူနဲ့။ အဲဒီဖလိုက် ပေါ် တင်ပေးမယ်လို့ သူတို့က ပြန်ပြောပါတယ်။ မောင်ဇေလည်း သူဘာမှ မလုပ်ရဘဲ သူ့ကို ရာဇဝတ်သားလို ဆက်ဆံလို့ အတော်ကို တင်းနေပါတယ်။ အင်မီဂရေးရှင်း အရာရှိကို ငါထရန်စစ် ဝင်တာ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ မေးတိုင်း အရာရှိက မင်း record တွေ ငါတို့မှာ အကုန်ရှိတယ် ချည်းပဲ နင်းကန် ပြောနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို လှမ်းအကြောင်းကြားဖို့ ဖုန်းထုတ်တော့လည်း မင်းနောက်တစ်ခါ ဖုန်းထုတ်ရင် ငါနဲ့ တွေ့မယ်လို့ အင်မီဂရေးရှင်းက သူ့ကို ကြိမ်းတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အိမ်သာသွားရင်တောင်မှ အစောင့်အကြပ်နဲ့ သွားရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

နေ့လည် ထမင်းစားချိန် ရောက်တော့ သူ့ကို ပန်းသီးတစ်လုံးနဲ့ အသားနည်းနည်း အရွက်ကြော်နည်းနည်း ပါတဲ့ ထမင်းဘူး တစ်ဘူး သူ့ကို လာပေးပါတယ်။ မောင်ဇေလည်း မစားဘူးကွာ ဆိုပြီး မစားပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အခန်းထဲက လူတွေ အားလုံးကလည်း စားနေ အင်မီဂရေးရှင်းကလည်း သူ့ကို ပြူးတူးပြဲတဲ ဝိုင်းကြည့်နေ ဆိုတော့ နည်းနည်း ကျွတ်လာပြီး တစ်လုပ်နှစ်လုပ်လောက်တော့ ဟန်ပြ ဖွင့်စားလိုက်ပါတယ်။ နေ့လည် ၂ နာရီ ထိုးခါနီးတော့ သူက ငါ့လေယာဉ်ပျံ ထွက်တော့မယ်။ ဘယ်လို လုပ်မှာလဲ လို့ မေးပါတယ်။ အင်မီဂရေးရှင်း ကတော့ လေယာဉ် မထွက်ခင် ပို့ပေးမယ် ပြောပါတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့ နေ့လည် ၂ နာရီ ကျော်မှ သူ့ကို လေယာဉ်ပျံပေါ် လိုက်တင် ပေးလိုက်ပါတယ်။ လေယာဉ်မယ်တွေ လက် သူ့ကို အပ်လိုက်ပြီး ရန်ကုန် အင်မီဂရေးရှင်းကို ပေးဖို့ ဆိုပြီး စာအိတ်တစ်လုံး ပေးလိုက်ပါတယ်။ သူ့ပတ်စ်ပို့မှာ တံဆိပ်မနှိပ်လိုက်ပေမယ့် မလေးရှားကို ပြန်ပို့တုန်းကလိုမျိုး လျှောက်လွှာစာရွက် တစ်ရွက် ညှပ်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ရန်ကုန် ရောက်မှ အင်မီဂရေးရှင်းက အော်ဖစ်ဆာ အစ်မကြီးကို စာအိတ်နဲ့ အတူ သွားတွေ့ရပါတယ်။ ဟို အစ်မကြီးက စာအိတ်ဖွင့်ကြည့်ပြီး ဘယ်လို ဖြစ်လာတာလဲ။ မေးပါတယ်။ သူကတော့ ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် ပြန်ပြောပြပြီး ဘာပြသနာ ရှိသလဲ မေးတော့ ဟိုအစ်မကြီးက ဘာမှ ပြသနာ မရှိဘူး။ ရတယ် လို့ ပြောပါတယ်။ မောင်ဇေရဲ့ Baggage ကတော့ စင်ကာပူမှာ ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ မောင်ဇေကတော့ စိတ်မလျှော့သေး ပါဘူး။ အစ်မ ကျွန်တော် စင်ကာပူ ပြန်သွားရင် ပြသနာ ရှိနိုင်သေးလား လို့ မေးပါတယ်။ ရန်ကုန် အင်မီဂရေးရှင်းကတော့ သူတို့လည်း အတိအကျ မသိဘူး။ ရန်ကုန်က စင်ကာပူ သံရုံးကိုပဲ သွားစုံစမ်းပါ လို့ ညွှန်လိုက်ပါတယ်။ မောင်ဇေကတော့ စလုံးကို နောက်တစ်ခေါက် ပြန်လာဦးမယ် လို့ ပြောပါတယ်။

မောင်အုပ်က ကျွန်တော့်ကို ကိုဇက်တီ မောင်ဇေရဲ့ အတွေ့အကြုံက နောက်လူတွေအတွက် အကျိုးရှိနိုင်တယ်။ ပို့စ်တစ်ခုလောက် ရေးပြီး တင်ပါလားလို့ မြှောက်ပေးလို့ အစကတည်းက ရေးဖို့ စဉ်းစားနေတဲ့ ကျွန်တော့်အတွက် အတော်ပဲ ဖြစ်သွားပါတယ်။

ကြွေချိန်မတန်ခင်ကြွေ

စစ်သား စုဆောင်းရေး တပ်ကြပ်ကြီးက သူ့ရှေ့မှာ ထိုင်နေတဲ့ လူငယ်ကို သံသယ မျက်လုံးတွေနဲ့ စိုက်ကြည့်နေတယ်။ ပုံစံက လူရည်သန့်။ သနားကမား ရုပ်ကလေးနဲ့။ ဒါပေမယ့် သူ့မျက်နှာက တစ်စုံတစ်ခုကြောင့် အလွန်အမင်း စိတ်ဓာတ် ပျက်ယွင်းနေတဲ့ ပုံစံ။ ဘယ်လောက်တောင် စိတ်ဓာတ် ကျနေလို့ စစ်ထဲကို ဝင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ရတာလဲ။ ဘာအကြောင်းတွေ ရှိနေသလဲ။ တပ်ကြပ်ကြီးရဲ့ စိတ်ထဲက ကြိတ်ပြီး စဉ်းစားနေရင်း နောက်ကွယ်က အကြောင်းအရာကို ရအောင် ဖော်ထုတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။
“မင်းနာမည် ဘယ်သူလဲ။”
“----ပါ။”
“ပညာ အရည်အချင်းက”
“--- တက္ကသိုလ်မှာ ပထမနှစ် တက်နေပါတယ်။”
“ဘာကွ။ ဒါဆို မင်းကဘာလို့ စစ်ထဲဝင် ချင်ရတာလဲ။”
“ကျွန်တော် အခု ဖြစ်နေတာတွေ အားလုံးကို မေ့ပစ်လိုက်ချင်တယ်။ သေချင် သေပေ့စေ။ စစ်တိုက်ချင်တယ်။”
“မင်းက ဘာဖြစ်လာလို့လဲကွ။”
“ဒီလိုပါပဲ ဆရာကြီးရယ်။ ပြသနာက ပေါင်းစုံပါပဲ။”
“ငါ့ကို ပြောပြစမ်းပါ။”
“မပြောပါရစေနဲ့ ခင်ဗျာ။”
“ဒီလို လုပ်လို့ ဘယ်ရမလဲကွ။ မင်း အိမ်က ထွက်ပြေးလာတာလား။”
“အဲဒါတော့ ဟုတ်ပါတယ်။”
“တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား အိမ်က ထွက်ပြေးလာပြီး စစ်ထဲဝင်တယ် ဆိုတာ နည်းနည်းတော့ ဆန်းတယ်။ မင်းရာဇဝတ်မှုတွေ ဘာတွေ ဖြစ်လာသလား။”
လူငယ်ရဲ့ မျက်နှာက ကွက်ကနဲ တစ်ချက် ပျက်သွားတယ်။ နောက် သူ့ဘာသာသူ ပြန်ထိန်းတယ်။
“မဟုတ်ရပါဘူး ခင်ဗျာ။”
တပ်ကြပ်ကြီး နည်းနည်းတော့ ရိပ်မိလိုက်ပါပြီ။ အဲဒါကြောင့် ဘေးက ရဲဘော်ကို အမိန့်ပေးလိုက်တယ်။
“ဟေ့ကောင်။ သူ့အိတ်ကို ရှာစမ်းကွာ။”
ရဲဘော်က မဆိုင်းမတွပဲ အမိန့်ပေးသလို လူငယ်ရဲ့ အိတ်ကို ဖွင့်ပြီး ရှာပါတော့တယ်။ လက်နက်တွေ ဘာတွေတော့ မတွေ့ရပါဘူး။ တွေ့ရတာက ရွှေထည်ပစ္စည်းတွေ ထည့်ထားတဲ့ အထုပ်တစ်ထုပ်ပါ။ သူတို့ ရွှေထုပ်ကို သေသေချာချာ ကြည့်ကြတယ်။ အထဲမှာ ပါတဲ့ ရွှေထည်တွေက ခေတ်ကာလ မိန်းကလေး တစ်ယောက် ဝတ်ဆင်တတ်တဲ့ ရွှေထည်ပစ္စည်းမျိုးတွေပါပဲ။ တပ်ကြပ်ကြီးရဲ့ စိတ်ထဲက သံသယတွေ အတော်ကို ကြီးထွားလာ ပါပြီ။ လူငယ်ရဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းက ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကိစ္စတော့ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာ ရိပ်မိလိုက်ပါတယ်။ တပ်ကြပ်ကြီးက လူငယ်ကို ခြိမ်းခြောက်လိုက် ပါတယ်။
“ကဲ။ မင်းအမှန်အတိုင်း ပြောမလား မပြောဘူးလား။ မင်း ဓားပြတိုက်လာတာလား။ မိန်းကလေး တစ်ယောက်ကို သတ်ပြီး ပစ္စည်းယူလာတာလား။”
လူငယ်မှာ ဆက်လက်ပြီး ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ စွမ်းအား ကုန်ဆုံးသွားသလိုပါပဲ။ ရှိုက်ကြီးတငင် ငိုချလိုက် ပါတယ်။
“ကျွန်တော် မသတ်ရပါဘူးဗျာ။ ကျွန်တော် သူ့ကို သေစေချင်တဲ့ စိတ်ဆန္ဒလည်း လုံးဝ မရှိရပါဘူး။ သူက ကျွန်တော့် ဘဝပါ။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အချစ်ဆုံး မိန်းကလေးပါ။”
နောက်တော့ လူရွယ်က အခုလို သူ့ရဲ့ အဖြစ်အပျက် ကို ပြန်ပြောပြပါတယ်။

သူ တက္ကသိုလ်မှာ ပထမနှစ် စတက်တော့ သူ့ရဲ့ ချစ်သူနဲ့ ဆုံစည်းခဲ့ပါတယ်။ သူ့ချစ်သူက သူတို့မြို့က မြို့မျက်နှာဖုံး တစ်ယောက်ရဲ့ သမီးပါ။ အရွယ်ကလည်း ငယ်ကြသေးတော့ မိဘတွေကို အသိမပေးပဲ သူတို့ဘာသာ ခိုးကြောင်ခိုးဝှက်နဲ့ပဲ ပျော်စရာ ကြည်နူးစရာ ချစ်သူဘဝ နေ့ရက်တွေကို ကုန်လွန်ဖြတ်သန်း ခဲ့ကြပါတယ်။ တစ်နေ့မှာတော့ သူ့ချစ်သူက ပြောလာပါတယ်။
“မောင် ကျွန်မတို့တော့ ဒုက္ခရောက်ပြီ။”
“ဘာဖြစ်လို့လဲဟင်။“
“ကျွန်မ မသင်္ကာလို့ စစ်ကြည့်တာ အခု ကျွန်မမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိနေပြီ။”
သူတို့တတွေ ခေတ်လူငယ်တို့ရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ခြေလွန်လက်လွန်တွေ ဖြစ်ခဲ့ကြ ပါတယ်။
“အဲဒါ ဘယ်လို လုပ်ကြမလဲ။ လူကြီးတွေကို အသိပေးကြမလား။”
“အဲဒါတော့ မဖြစ်ဘူးထင်တယ်။ အဖေက သိတဲ့အတိုင်း သိပ်စည်းကမ်းကြီးတာ။ အဖေသိရင် ကျွန်မကို သတ်လိမ့်မယ်။”
“အဲဒါဆို ကိုယ်တို့ ထွက်ပြေးကြမလား။”
“ကျွန်မတို့ နှစ်ယောက်စလုံး အခုမှ တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်ပဲ ရှိသေးတယ်။ ဘာအလုပ်အကိုင်မှလည်း ရှိတာမဟုတ်ဘူး။ အိမ်ကလည်း သိရင် ပြန်လက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူး။ထွက်ပြေးရင် နှစ်ယောက်စလုံး ဘဝပျက် သွားမှာပေါ့။”
အဲဒီလိုနဲ့ သူတို့ နှစ်ယောက် ပြသနာကို ဖြေရှင်းဖို့ နည်းလမ်းတွေကို ခေါင်းပူအောင် ရှာကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ သူတို့တစ်တွေ ဥပဒေ ပြင်ပက အလုပ်တစ်ခု ကို လုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက် ကြပါတယ်။ အဲဒီ ကိုယ်ဝန်ကို ဖျက်ချဖို့ပါပဲ။

သူတို့ အရပ်ဒေသမှာ အဲဒီကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နာမည်ကြီးတဲ့ အရပ်လက်သည် တစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ပဲ သူတို့နှစ်ယောက်သား အရပ်လက်သည် ရဲ့ အိမ်ကို ရောက်သွားကြပါတယ်။ အဲဒီ အရပ်လက်သည်က သူတို့မြို့ရဲ့ တစ်နေရာမှာ ခြံနဲ့ ဝင်းနဲ့ နေတာပါ။ သူတို့ လက်သည်ရဲ့အိမ်ကို ရောက်သွားတော့ အရပ်လက်သည်က သူ့ချစ်သူကို စမ်းကြည့်ပါတယ်။ နောက်တော့
“ရပါတယ်။ သိပ်ရင့်သေးတာမှ မဟုတ်တာ။ ထားခဲ့။ အကုန်လုပ်ထားလိုက်မယ်။ ညနေကျမှ လာပြန်ခေါ်။” လို့ ပြောပါတယ်။

အဲဒီလိုနဲ့ သူ့ချစ်သူကို အဲဒီအိမ်မှာ ထားခဲ့ပြီး တစ်နေရာကနေ ထိုင်စောင့်နေမိပါတယ်။ စိတ်ထဲမှာတော့ စိုးရိမ်ပူပန်နေ ပါတယ်။ ညနေစောင်းတော့မှ အရပ်လက်သည် ရဲ့ အိမ်ကို သူပြန်ရောက် သွားပါတယ်။ သူ့ချစ်သူကို မတွေ့ရပါဘူး။ အရပ်လက်သည်က စိတ်မကောင်းတဲ့ ပုံနဲ့ ပြောတယ်။
“ဟဲ့ ကောင်လေး။ နင့်ရည်းစားတော့ သွေးလွန်ပြီး တိမ်းပါးသွားပြီ။ ငါတို့လည်း အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးစားတာပဲ။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လိုမှ မကယ်နိုင် လိုက်ဘူး။”
“ဘာ။ ဘာပြောတယ်။ ခင်ဗျားတို့ ဘယ်လို လုပ်လိုက်တာလဲ။”
“ဒီကိစ္စက ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် အန္တရာယ်များတယ်။ ငါတို့လည်း ရအောင်တော့ ကယ်သေးတာပဲ။ ဒါပေမယ့် မကယ်နိုင်ဘူး။”
“ခင်ဗျားတို့ကို ရဲတိုင်ရမယ်။”
“တိုင်ချင်လည်း တိုင်ပေါ့။ ဒီကိစ္စမှာ မင်းလည်း ကြံရာပါပဲ။ မင်းတို့ လုပ်ချင်တယ် ဆိုလို့ ငါလုပ်ပေးတာပဲ။”
သူ နည်းနည်းတွေ သွားတယ်။ အဲဒီမှာ အရပ်လက်သည်က ဆက်ပြောတယ်။
“ကဲ မင်းလည်း ကိုယ့်ဒုက္ခကိုယ် မရှာနဲ့။ ရော့ ဟော့ဒီမှာ။ မင်းကောင်မလေးရဲ့ လက်ဝတ်လက်စားတွေ။ အဲဒါတွေ ယူပြီး မင်းဘာသာမင်း လွတ်ရာ ကျွတ်ရာသာ ရှောင်နေပေတော့။ ကောင်မလေး အလောင်းကို ငါတို့ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် မြှုပ်လိုက်မယ်။ ဒီကိစ္စကို မင်းနဲ့ ငါတို့ အပြင် ဘယ်သူမှ မသိဘူး။ ပြသနာဖြစ်ရင် မင်းလည်း အမှုပတ်မယ်။ နောက်ပြီး ကောင်မလေး ပျောက်နေတယ် ဆိုရင် မင်းကို အရင်ဆုံး ရှာကြမှာပဲ။ မင်းပဲ ရှင်းရမှာ။အဲဒီတော့ အတွေးမမှားနဲ့။”
နောက်ဆုံးတော့ သူလည်း ကြံရာမရ ဖြစ်ပြီး ကောင်မလေးရဲ့ လက်ဝတ်လက်စားထုပ်ကို ယူပြီး ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ တောင်ပေါ်ကို တက်တဲ့ ကားတစ်ကားနဲ့ လိုက်လာခဲ့ပြီး တောင်ပေါ်မြို့ကလေးကို ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ စစ်သားစုဆောင်းရေး တွေ့တာနဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့ အဆုံး သေချင် သေပေ့စေကွာ စစ်ထဲ ဝင်မယ် ဆိုပြီး ရောက်လာခဲ့တာပါ။

ဒီကိစ္စက သေမှုသေခင်းဖြစ်တော့ ရဲကို လွှဲရပါတယ်။ လူငယ်ကို သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်ရဲ့ ရဲစခန်းကို လွှဲပြောင်းပေးပြီး အရပ်လက်သည်ရဲ့ အိမ်ကို ဝင်ရှာကြပါတယ်။ သူမရဲ့ အိမ်ကို မြေလှန်ပြီး ရှာတဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီမြို့တစ်မြို့လုံး အရမ်းကို တုန်လှုပ် ခြောက်ခြားသွား စေတဲ့ အမှုတစ်မှုကို ကြုံတွေ့ ရပါတော့တယ်။ သူမရဲ့ အိမ်ဝင်းထဲမှာ ကိုယ်ဝန် ဖျက်ချရာကနေပြီး သေဆုံးခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးအလောင်းတွေ မြှုပ်နှံထားတာကို အများအပြား ရှာတွေ့ရတာပါပဲ။

-------------------------------------------------------------------------------------------------

သူရဲ့ ဇာတိမြို့ကို အလည်သွားရာကနေ ပြန်လာတဲ့ သူငယ်ချင်းက ဇာတ်လမ်း အရှည်ကြီး ပြောပြလိုက်ရလို့ မောသွားတဲ့ ပုံနဲ့ ရေနွေးကြမ်း တစ်ခွက်ကို ကောက်မော့လိုက်ပါတယ်။
“အဲဒါ ငါမြို့ပြန်ရင်းနဲ့ ကြားခဲ့တဲ့ ဇာတ်လမ်းပဲကွ။ ငါတို့နားက ---မြို့မှာ ဖြစ်ခဲ့တာ။ တနယ်လုံးကို ဟိုးလေး တကျော်ကျော်ပဲ။ ကြားရတာတော့ တကယ့်ကို စိတ်မကောင်း စရာ ပဲကွာ။”
သူတို့ နှစ်ယောက်သား စကားဆက် မပြောနိုင်ပဲ အတော်ကြာ ငိုင်နေကြပါတယ်။ ခဏကြာမှ သူက စကားကို ပြန်စလိုက်မိတယ်။
“အေးကွ။ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချတယ် ဆိုတဲ့ ကိစ္စက အနောက်နိုင်ငံတွေမှာ တရားဝင် လက်ခံနိုင်ပေမယ့် တို့နိုင်ငံမှာတော့ ဘယ်လိုမှ လက်ခံလို့ မရတဲ့ ကိစ္စပဲကွ။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာတောင်မှ အယူအဆက အမျိုးမျိုး ကွဲကြသေးတယ်။ တစ်ချို့ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်တွေက ကမ္ဗဇလေ လှုပ်ရှားတာ မဖြစ်မခြင်း အသက်မဝင်သေးဘူး လို့ ယူဆကြတယ်။ တစ်ချို့ ရဟူဒီ ဘာသာဝင်တွေက မမွေးမချင်း အသက်မရှိဘူးလို့ ယူဆကြတယ်။ အဲဒီတော့ သူတို့က အဲဒီအချိန်မှာ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချတာကို ဘာသာရေး အမြင်အရ အပြစ်မရှိဘူးလို့ ယူဆကြတယ်။ လူသားဆန်မှုနဲ့ ပတ်သက်ရင်လည်း အယူအဆ အမျိုးမျိုး ကွဲကြတာပဲ။ တစ်ချို့က ဒီကိစ္စကို လူမဆန်တဲ့ ကိစ္စလို့ ထင်ပေမယ့် လူတိုင်းက ထင်တာတော့ မဟုတ်ဘူး။ တစ်ချို့က လူတစ်ယောက်ရဲ့ အသက်ရှင်မှုကို ပိတ်ပင်တာ လူမဆန်တာလို့ ပြောကြတယ်။ တစ်ချို့ကလည်း မိခင်ရဲ့ ရှေ့ရေးအတွက် ဒီကိစ္စကို သူ့ဘာသာသူ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ရှိတယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ငါတို့နိုင်ငံမှာလည်း ဘာသာရေး အမြင်တစ်ခုတည်းနဲ့ ပိတ်ပင်ထားတယ်လို့ မထင်ဘူး။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ မိခင်အတွက် ကိုယ်ဝန်လွယ်ရတာ အသက်အန္တရာယ် ရှိတယ်လို့ ယူဆရင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချဖို့ ဥပဒေက တရားဝင် ခွင့်ပြုထား သေးတာပဲ။ အဲဒီတော့ လူ့အဖွဲ့အစည်းက လက်မခံနိုင်တဲ့ စံနှုန်းတစ်ခု အနေနဲ့ ပိတ်ပင်ထားတယ် လို့ပဲ ထင်တယ်။”
“အေးလေကွာ။ ဒါပေမယ့် ဒီကိစ္စက ဘယ်သူမှန်တယ် ဘယ်သူမှားတယ် ဆိုတာ ပြောရခက်တယ်။ ငါတို့ အမြင်မှာ မှားတယ်ထင်လို့ လူတိုင်းကို မှားတယ်လို့ ပြောလို့မရဘူး။ လူတိုင်းမှာ သူ့အကြောင်းပြချက်နဲ့ သူ ရှိနေကြ တာပဲကွ။ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုနဲ့ တစ်ခု နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ အကြောင်းအရာ တစ်ခုကို မြင်တဲ့ အမြင်ချင်းမှ မတူတာ။ စင်ကာပူ၊ ယူကေနဲ့ အမေရိကန်မှာ ဥပဒေအရ တရားဝင် ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကိစ္စပဲ။ သူတို့မှာလည်း ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုဖို့ လုံလောက်တဲ့ အကြောင်း အချက်တွေတော့ ရှိမှာပေါ့။ ကိုယ့်အယူအဆ တစ်ခုတည်းကို မှန်တယ်လို့ စွဲပြီး မျက်စိမှိတ် ဆွေးနွေး နေရင်လည်း လိုရင်း ရောက်မှာ မဟုတ်ဘူး။”

သူတို့ စကားဆက်မပြောဖြစ်ဘဲ ခဏ ငြိမ်သွားကြတယ်။ နောက်တော့ သူတို့ စကားဝိုင်းက စကားလမ်းကြောင်း ပြောင်းသွားတယ်။ သူက စကားပြန်စတယ်။

“ဒီခေတ် လူငယ်တွေမှာ လက်မထပ်ခင် မစောင့်ထိန်းတာကို မဆန်းတဲ့ကိစ္စတစ်ခုလို ထင်နေကြတယ်ကွ။ မကောင်းဘူး ဆိုတာ သိပေမယ့်လည်း လူတိုင်းက မလိုက်နာ နိုင်ကြဘူး။ ဥပမာကွာ။ အရက်သောက်တာ မကောင်းဘူး ဆိုတာ လူတိုင်းသိနေတာပဲ။ ဒါပေမယ့် မကောင်းဘူး ပြောလို့ အရက်မသောက်ပဲ နေကြသလား ဆိုတော့ မနေကြဘူး။ အဲဒီလိုပဲ လူငယ်တွေကို လက်မထပ်ခင် စောင့်ထိန်းရမယ်လို့ သွန်သင်ကြတယ်။ အဲဒီလို သွန်သင် ပေမယ့်လည်း လူငယ်တိုင်းက မစောင့်ထိန်း နိုင်ကြဘူး။ ဝတ္ထုတွေ ရုပ်ရှင်တွေထဲမှာ လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးက ဘယ်လောက်ပဲ ကောင်းပါတယ်လို့ ရေးပြ ရိုက်ပြ နေပေမယ့် အပြင်လောကမှာက ရုပ်ရှင်တွေ ဝတ္ထုတွေထဲကလို မဟုတ်ဘူး။”

သူ့သူငယ်ချင်းက သူ့စကားကို ထောက်ခံပါတယ်။
“အဲဒါတော့ ဟုတ်တယ်ကွ။ အခုခေတ်ကြီးမှာ သမီးရည်စား အတော်များများက ဒီကိစ္စကို ထမင်းစား ရေသောက်လို ဖြစ်နေကြပြီ။ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း မကျော်ရင်တောင်မှ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း မကတာတော့ သေချာတယ်။ ငါအခုတစ်ခေါက် ရန်ကုန်ဆင်းလာတော့ ဦးလေးအိမ်မှာ ဧည့်သည်တွေ များနေတာနဲ့ ဟိုတယ်မှာ တည်းမယ်ဆိုပြီး သွားတယ်။ ဟိုတယ်ရောက်တော့ ငါ့ကို ဧည့်ကြိုကောင်တာက အခန်းမရှိဘူးလို့ ပြောတယ်။ အဲဒီအချိန် ငါ့ရှေ့မှာပဲ စုံတွဲတစ်တွဲ နာရီပိုင်းနဲ့ အခန်းလာငှားတော့ သူတို့က အခန်း ထုတ်ပေးတယ်။ နှစ်ယောက်စလုံးက သနားကမားလေးတွေ ပဲကွ။ ငါလည်း ဧည့်ကြိုကို ပြသနာ ရှာတာပေါ့။ အဲဒီတော့ အဲဒီကောင်လေးက စိတ်မရှိပါနဲ့ အစ်ကိုရာ။ ကျွန်တော်တို့မှာ နာရီပိုင်းနဲ့ ငှားတဲ့ အခန်းတွေက တစ်နေကုန် ငှားတဲ့ အခန်းတွေထက် ပိုပြီး တွက်ခြေကိုက်လို့ တစ်ချို့ အခန်းတွေကို နာရီပိုင်း ငှားဖို့ သီးသန့်ဖယ်ထားလို့ပါ ဆိုပြီး ငါ့ကို တောင်းပန်တယ်။ ငါလည်း အဲဒါနဲ့ သူ့ကို စပ်စုကြည့်တယ်။ အဲဒီလို အကြံအဖန်တွေ ချည်းပဲလား ဆိုတော့ သူက အကြံအဖန် မဟုတ်ပါဘူး အစ်ကိုရယ်။ တစ်ဝက်လောက်က လွတ်ရာ ကျွတ်ရာ လာခိုတဲ့ အတွဲလေးတွေပါ ဆိုပဲ။ ငါလည်း အတော် အံ့သြသွားတယ်။”

သူတို့နှစ်ယောက် ရှေ့ဆက်စကားပြောဖို့ စဉ်းစားနေကြတယ်။ နောက်တော့ သူကပဲ စကား ပြန်စတယ်။

“ငါတို့ဘက်က မဖြစ်သင့်ဘူးချည်းပဲ နင်းကန်ပြောနေလို့တော့ မပြီးသေးဘူး။ အခု အပြင်လောက မှာ လက်ရှိ ဖြစ်နေတာကို အရင်ဆုံး လက်ခံနိုင်အောင် ကြိုးစားရမယ်။ ပြသနာတစ်ခု ကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ပေးချက် မှန်မမှန် ဆိုတာက အရေးအကြီးဆုံးပဲ။ ပေးထားတဲ့ အချက်အလက်မှားရင် အဖြေလည်း မှားမှာပဲ။ ရှိနေတဲ့ ပြသနာကို မရှိပါဘူးလို့ ဇွတ်ငြင်းလို့ မရဘူး။ ကဲ အဲဒီတော့ အခုခေတ် သမီးရည်းစားတွေ အားလုံး စောင့်ထိန်းနိုင်ကြသလား မေးမယ်။ အဖြေက နိုးပဲ။ အားလုံးတော့ မစောင့်ထိန်း နိုင်ဘူး။ အဲဒီတော့ မစောင့်ထိန်း နိုင်ခဲ့ရင် ဘယ်လို ကြိုတင် တားဆီးမှုတွေ လုပ်သင့်သလဲ ဆိုတာ သိထား သင့်တယ်။ မလိုလားအပ်တဲ့ ကိုယ်ဝန် ရှိမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို နားလည်အောင် ရှင်းပြ ထားသင့်တယ်။”

သူ့သူငယ်ချင်းက သူ့စကားကို နားထောင်ရင်း စဉ်းစားနေတယ်။ သူကပဲ ဆက်ပြောတယ်။

“နောက်တစ်ခုက မတော်တဆ ကိုယ်ဝန် ရှိသွားခဲ့ရင်လည်း ပတ်ဝန်းကျင် အသိုင်းအဝိုင်းက ကဲ့ရဲ့တာတွေ အပြစ်တင်တာတွေ လုပ်နေကြမယ့်အစား အားပေးမှုတွေ နှစ်သိမ့်မှုတွေ ပေးဖို့ ပိုပြီး လိုအပ်တယ်။ ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် မိန်းကလေးတစ်ယောက် မရည်ရွယ်တဲ့ ကိုယ်ဝန်တစ်ခုကို လွယ်မိပြီ ဆိုကတည်းက သူ့မှာ စိတ်ဓာတ်ကျမှာ အမှန်ပဲ။ အဲဒီလို စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့သူကို သွားပြီး အပြစ်ဖို့မယ် ဆိုရင် ပိုဆိုးသွားဖို့ပဲ ရှိမှာပေါ့။ လူဆိုတာ မှားတတ်တဲ့ အမျိုးချည်းပဲ လေကွာ။ နောက်ပြီး ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကိစ္စက ဖြစ်သွားပြီ။ နောက်ပြန်လှည့်လို့ ရတာမှ မဟုတ်တာ။ ဒါတွေက ငါတို့ အခု ဆွေးနွေးနေတာထက် အများကြီး ပိုပြီး ကျယ်ပြန့်တယ်။ အားလုံး ဝိုင်းပြီး အဖြေရှာရမယ့် ကိစ္စ။”

သူတို့တွေ အတော်ကြာကြာ စကားဆက်မပြောနိုင်ပဲ ငြိမ်နေကြပါတယ်။ လေကြမ်းကြမ်း တစ်ချက်က ဝှေ့လိုက်လို့ သူတို့ အထက် သစ်ပင်ပေါ်က ပန်းတွေ ဖွာကနဲ မြေပြင်ပေါ်ကို လွင့်ကျလာပါတယ်။ ကြွေချိန်မတန်ခင် ကြွေကျလာတဲ့ ပန်းပွင့်တွေကို ကြည့်ရင်း အဲဒီလို ပန်းပွင့်တွေ ဘယ်လောက်များ များနေပြီလဲလို့ သူ စဉ်းစားကြည့် မိပါတယ်။

Reference:
Massachusetts Institute of Technology: Justice Lecture Notes on "Justice at Life's Inception"

မိုးကာအင်္ကျီ

တစ်ခါတုန်းက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရွာတစ်ရွာကို သားဆက်ခြား စီမံကိန်းအတွက် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့က ကွင်းဆင်းပြီး ပညာပေး ပါတယ်။ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ သူတွေက ရွာသူရွာသားတွေကို ပဋိသနေ္ဓ တားဆီးရေး နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဟောပြောပြီးတဲ့ အခါမှာတော့ ကွန်ဒုံး အသုံးပြုနည်းကို လက်တွေ့ ပြသပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့က ပွင့်ပွင်းလင်းလင်း ပြောရမှာ မရဲလို့ တစ်မျိုး ကြံပါတယ်။ ခြံစည်းရိုး လုပ်ထားတဲ့ ဝါးတိုင် တစ်ချောင်းကို ထောင်ပြီးတော့ အဲဒီတိုင်ရဲ့ ထိပ်မှာ ကွန်ဒုံးကို စွပ်ပြတာပါ။ သူတို့ကတော့ ဒီလောက်ဆိုရင် ရွာသားတွေ သဘောပေါက် လောက်တယ် ဆိုပြီး တွက်ထားပါတယ်။ သရုပ်ပြ အပြီးမှာတော့ ရွာသားတွေကို ကွန်ဒုံးတွေ ဝေငှ ပေးခဲ့ပါတယ်။ လအနည်းငယ် ကြာတဲ့ အချိန်မှာတော့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ဟာ အဲဒီရွာကို နောက်တစ်ခေါက် ပြန်ရောက်လာပါတယ်။ သူတို့က ရွာသားတွေကို ကွန်ဒုံး အသုံးပြုရတာ အဆင်ပြေမပြေ မေးကြည့်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရွာသားတွေ က “တစ်ခြားကိစ္စတော့ အဆင်ပြေ ပါတယ် ဆရာရယ်။ ဒါပေမယ့် ညကြီးသန်းခေါင် အပြင် ထွက်ရတာ မြွေပါးကင်းပါး ကြောက်ရတယ်။ အဲဒါလေး တစ်ခုပါပဲ။” လို့ ပြန်ပြော ကြပါတယ်။ သဘောမပေါက်လို့ မေးကြည့်တော့ သူတို့က ခြံထဲကို ခေါ်သွားပြီး ပြပါတယ်။ ခြံစည်းရိုးတိုင်တွေမှာ အစီအရီ စွပ်ထားတဲ့ ကွန်ဒုံးတွေကို တွေ့လိုက်ရတဲ့ အခါမှာတော့ ကျန်မာရေး ပညာပေးတဲ့သူလည်း ပက်လက်လန်သွား ပါတော့တယ်။ ကျွန်တော်တို့ လူမျိုးတွေ ကျန်းမာရေး ပညာပေးတဲ့ နေရာမှာတောင် မပွင့်မလင်း လုပ်ကြလို့ ကြုံရတဲ့ အလွဲမျိုးပါ။

နောက်တော့ ကျွန်တော် ဆရာဝန်တစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ကျွန်တော်က သူ့ကို “ဘာလို့ ကွန်ဒုံးကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မဆွေးနွေး ရတာလဲလို့ မေးတော့ သူက “မဆွေးနွေးတာလည်း မပြောနဲ့လေကွာ။ အရင်တုန်းက ဆိုရင် ကွန်ဒုံးဆောင်တာ ရာဇဝတ်မှုတောင် မြောက်သေးတယ်။ အခုမှ နည်းနည်း တော်သွားတာ။” လို့ ကျွန်တော့်ကို ပြန်ပြောပြပါတယ်။ ကျွန်တော် စိတ်ဝင်စားပြီး ဆက်မေးမိပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ပြောပြချက်အရ အရင်တုန်းက ဆိုရင် မိန်းကလေး တစ်ယောက်ကို ညဖက် မသင်္ကာလို့ ဖမ်းပြီး စစ်တဲ့အချိန်မှာ အိတ်ထဲမှာ ကွန်ဒုံးတွေ့ခဲ့ရင် သက်သေခံ ပစ္စည်းအနေနဲ့ သိမ်းပြီး ပြည့်တန်ဆာ အမှုနဲ့ တရားစွဲလို့ ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီတော့ လုပ်စားနေတဲ့ မိန်းကလေးတွေ အားလုံး အဲဒီပုဒ်မကို ကြောက်လို့ ဘယ်သူမှ ကွန်ဒုံး မဆောင်ရဲကြဘူး လို့ပြောပါတယ်။ နောက်မှ ကျန်းမာရေး နဲ့ ပြည်ထဲရေး ညှိနိုင်းပြီး အဲဒီ ပုဒ်မကို ဖျက်သိမ်းလိုက်တယ် လို့ သိရပါတယ်။

ဒီနှစ်ပိုင်းထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်ရောက်ရင် ၄လုံးကိုက်တယ် ဆိုတဲ့ စကား မကြာခဏ ကြားနေ ရပါတယ်။ ၂လုံးထီ နဲ့ ၃လုံးထီ ရောဂါအကြောင်း ကြားဖူးပေမယ့် ၄လုံးကိုက်တယ် ဆိုတဲ့စကားကို အစက ကျွန်တော် သဘော မပေါက်ပါဘူး။ နောက်မှ ၄လုံးကိုက်တယ် အေကိုက်တယ် ဆိုတာ အေအိုင်ဒီအက်စ် ဖြစ်နေတာကို ခေါ်တာဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်သွားပါတယ်။

ကျွန်တော်လည်း ဆရာဝန်ကို “ရွာတွေမှာ အေအိုင်ဒီအက်စ် ဖြစ်တဲ့သူတွေ ဘာလို့ ဒီလောက်များရတာလဲ။ ကိုယ့်အန္တရာယ်ကိုယ် မမြင်ကြဘူးလား၊” လို့ ဆက်မေးမိပါတယ်။ သူက “တစ်ချို့ ရွာတွေမှာ နေတဲ့သူတွေက အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ဘယ်လိုကူး တတ်တယ် ဆိုတာလည်း မသိဘူး။ ဖြစ်ရင် ကုမရဘူး ဆိုတာလည်း မသိဘူး။ သေတတ်တယ် ဆိုတာလည်း မသိဘူး။ အဲဒါကြောင့် ဒီလောက်များနေတာ။” လို့ ပြန်ဖြေပါတယ်။

နောက်တော့ သူက သူကိုယ်တိုင် ကြုံခဲ့ဖူးတဲ့ ရယ်စရာ တစ်ခု ကို ပြန်ပြောပြပါတယ်။ တစ်ခါက သူတို့အဖွဲ့ ရွာတစ်ရွာကို အေအိုင်ဒီအက်စ် ပညာပေး ဟောပြောဖို့ ရောက်သွားခဲ့ ပါတယ်။ ရွာသားတွေကို အေအိုင်ဒီအက်စ်ရဲ့ ဆိုးကျိုး၊ ဘယ်လို ကူးစက်တတ်တယ်၊ ဘယ်လို ကာကွယ်ရမယ် ဆိုတာတွေကို ပြောပြပါတယ်။ ဟောပြောပွဲ ပြီးတဲ့အခါမှာတော့ သူတို့က ရွာသားတွေ အတွက် ကွန်ဒုံးတွေ ဝေပါတယ်။ အဲဒီမှာ ရွာသားတစ်ယောက်က “ဆရာရယ်။ ဆရာတို့ အခုလုပ်နေတာက မိုးရေချိုးချင်လို့ မိုးရွာထဲထွက်မယ် ဆိုတဲ့သူကို မိုးကာအင်္ကျီ ဝတ်ခိုင်းသလိုပါပဲ။” လို့ ပြန်ပြောလိုက်လို့ သူတို့တတွေလည်း ဘာပြန်ပြောရမှန်း မသိ ဖြစ်သွားခဲ့ရ ပါတော့တယ်။